معنی
در زبان فارسی امروز، دهقان به کسی گفته میشود که به کار کشاورزی و زراعت روی زمین میپردازد. اما از نظر تاریخی در دوران ایران باستان به ویژه عهد ساسانیان، دهقانان طبقهٔ نجیبزادگان و مالکان محلی بودند که وظیفهٔ حفظ سنتها، تاریخ و ادارهٔ روستاها را بر عهده داشتند.
یعنی چه
این واژه به طور کلی مفهوم پیوند با زمین، کشت و کار و اصالت روستایی را میرساند. در ادبیات کهن فارسی، دهقان به معنای ایرانی اصیل و راوی تاریخ باستان نیز به کار رفته است.
مترادف
این واژهها در بافتهای زبانی مختلف (امروزی و کهن) به عنوان جایگزین برای کلمه دهقان استفاده میشوند.
متضاد
در بافت اجتماعی امروزی، ارباب و مالک نقطهٔ مقابل دهقان (کشاورز) هستند؛ اما در متون کهن شاهنامه، دهقان به معنای ایرانی اصیل در برابر بیگانگان (تازی و ترک) قرار میگرفت.
هم خانواده
واژههای همخانوادهٔ دهقان همگی حول محور مفهوم «ده» (روستا، زمین یا سرزمین) شکل گرفتهاند. دهاقین نیز جمع مکسر عربی آن است.
ریشه
این کلمه کاملاً ایرانی و متعلق به فارسی میانه است. در اصل «دِهگان» بوده (ده + پسوند نسبت گان) که پس از ورود به زبان عربی به صورت «دِهْقان» معرب شده و دوباره با همین شکل به فارسی بازگشته است.
جمله سازی
در جدول
در سوالات جدول کلمات متقاطع، واژهٔ «دهقان» معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «کشاورز»، «زارع» یا «برزگر» کاربرد دارد و کلمهای ۵ حرفی است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و دورهٔ تاریخی، میتوان از معادلهای فوق در زبان انگلیسی استفاده کرد.
جمعبندی و توضیح کامل دهقان
واژهٔ «دهقان» یکی از اصیلترین کلمات زبان فارسی است که تحول معنایی جالبی را در طول تاریخ پشت سر گذاشته است. این واژه که در اصل از ریشهٔ پهلوی «دِهگان» میآید، در دورهٔ ساسانیان به طبقهای از اشراف محلی، زمینداران و کدخدایان اطلاق میشد که واسط میان دولت و کشاورزان بودند و نقش مهمی در حفظ فرهنگ و تاریخ اساطیری ایران داشتند.
با گذشت زمان و پس از ورود به زبان عربی به صورت معرب، این کلمه تغییر معنا داد و در فارسی امروز به طور عام معنای کشاورز، زارع و برزگر را به خود گرفت. امروزه دهقان در فرهنگ ما نمادی از زحمتکشی، پیوند عمیق با خاک و اصالت روستایی است.