یعنی چه
این عبارت در واقع ذکر شریف «بِکَ یا الله» است که به اشتباه به صورت «بکه یا الله» نوشته میشود. حرف «بِـ» برای قسم یا توسل است و معنای آن «به وسیله تو ای خدا» یا «به حق تو ای خدا» میباشد که بنده با آن، پروردگار را به ذات پاکش قسم میدهد.
تلفظ
تلفظ صحیح و اصیل آن «بِکَ یا الله» است؛ اما در گویش عامیانه و هنگام قرائت پرشور در دعاها، به اشتباه و به صورت کشیده «بکه یا الله» شنیده و نگاشته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که صورت سوال آنها «ذکر معروف ۹ حرفی شبهای قدر» یا «نام دیگر مکه در قرآن» (برای واژه بکه) باشد.
به انگلیسی
در ترجمه انگلیسی این ذکر شریف، از حرف اضافه By یا Through برای رساندن مفهوم سببیت و توسل استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب در زبان عربی به صورت یک ذکر نیایشی (بِکَ یا الله) کاربرد دارد. همچنین واژه مفرد «بکّة» در عربی نامی کهن برای مکه یا محل کعبه است.
به ترکی
در نیایشهای ترکی استانبولی، این مفهوم با قسم دادن به حرمت و ذات الهی برگردان میشود.
به فارسی
معادل روان فارسی این ذکر، واسطه قرار دادن پروردگار و قسم دادن او به عظمت خودش است؛ جملاتی مانند «خداوندا تو را به خودت قسم میدهم» بیانگر این معناست.
در قرآن
ترکیب «بک یا الله» در متن قرآن وجود ندارد و یک ذکر روایی است. با این حال، واژه «بَکَّة» (با فتح ب) در آیه ۹۶ سوره مبارکه آلعمران («إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا») آمده که به معنای مکه یا محل ازدحام طوافکنندگان پیرامون کعبه است و با این ذکر تفاوت دارد.
نماد چیست
این عبارت نماد معنوی آیین قرآن به سر گرفتن در شبهای ماه مبارک رمضان (لیالی قدر) در فرهنگ شیعی است و بالاترین مرتبه توبه و پناه بردن مستقیم به ذات الهی را تداعی میکند.
جمعبندی و توضیح کامل بکه یا الله
عبارت «بکه یا الله» در اصل شکلِ شنیداری و املای عامیانهای از ذکر معروف و شریف «بِکَ یا الله» است. این ذکر عربی به معنای «به ذات تو ای خدا» یا «به حق تو ای پروردگار»، یکی از مهمترین و آشناترین مناجاتهای مسلمانان و به ویژه شیعیان در آیین قرآن به سر گرفتن در شبهای قدر است که در آن بنده با تکرار ۱۰ مرتبهای این عبارت، خداوند را به حق خودش قسم میدهد و طلب مغفرت میکند.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که واژه «بَکَّه» در ادبیات قرآنی (آیه ۹۶ سوره آلعمران) نامی دیگر برای سرزمین مکه یا محل دقیق کعبه و نقطهای است که جمعیت در آن ازدحام میکنند. هرچند املای این دو واژه در فضای مجازی و مکتوبات عامیانه گاهی به اشتباه به جای یکدیگر به کار میرود، اما از نظر ریشهشناختی و معنایی کاملاً مستقل از یکدیگر هستند و کاربرد اصلی این عبارتِ ۹ حرفی در جدولها و متون مذهبی، همان ذکر گرهگشای شبهای قدر است.