معنی
بردباری در لغتنامههای معتبر فارسی به معنای شکیبایی، حلم، آهستگی، وقار، و تاب و تحمل در برابر سختیها یا آزار دیگران آمده است. این ویژگی به توانایی کنترل نفس و حفظ آرامش در شرایط بحرانی اشاره دارد.
یعنی چه
بردباری یعنی انسان بتواند در برابر ناملایمات زندگی، فشارها و رفتارهای ناپسند دیگران، خشم خود را فرو ببرد و بدون دست زدن به رفتارهای عجولانه یا تندخویی، واکنشی سنجیده و آرام نشان دهد.
مترادف
واژههای فوق همگی در معنای ایستادگی در برابر سختیها و آرامش درونی با بردباری همپوشانی دارند.
متضاد
این کلمات نشاندهنده عدم تحمل، شتابزدگی و از دست دادن کنترل در مواجهه با مشکلات هستند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر صبر، حلم و شکیبایی به عنوان پاسخ یا راهنمای کلمه بردباری به کار میروند.
به انگلیسی
برحسب سیاق متن، هر یک از این واژهها میتوانند معادل دقیقی برای بردباری باشند.
به عربی
در زبان عربی واژه حلم نزدیکترین لغت اخلاقی به بردباری و کنترل خشم است.
در قرآن
اگرچه خود واژه فارسی «بردباری» در قرآن نیست، اما ریشههای «صبر» (بیش از ۱۰۰ بار) و «حلم» بارها تکرار شدهاند؛ مانند آیه ۴۵ سوره بقره: «وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ» که انسان را به یاری جستن از بردباری و نماز دعوت میکند. همچنین صفات «حلیم» و «صبار» از فضایل برجسته اخلاقی در قرآن هستند.
جمعبندی و توضیح کامل بردباری
بردباری یکی از کلیدیترین فضایل اخلاقی و انسانی است که به معنای توانایی تحمل آرام، آگاهانه و هوشمندانه سختیها، تضادها و رفتارهای ناخوشایند دیگران بدون بروز واکنشهای تند، عجولانه یا شکایتآمیز است. از نظر ریشهشناختی، این واژه ترکیبی از «بردبار» و پسوند مصدری است که مفهوم استعاری «به دوش کشیدن بار سنگین مشکلات» را در خود دارد و نشاندهنده پختگی روان و تسلط بر نفس است.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، معادلهای مستقیم این واژه یعنی «صبر» و «حلم» جایگاه بسیار والایی دارند و نماد ایستادگی، آرامش درونی و توکل محسوب میشوند. در ادبیات فارسی نیز بردباری را به پدیدههایی همچون سنگ زیرین آسیا، کوه استوار یا شتر در بیابان تشبیه میکنند که همگی نشان از مقاومت پیوسته و گامهای استوار در مسیر ناملایمات دارند.