یعنی چه
در اصطلاح لغوی و بلاغی، به کسی یا خطیبی گفته میشود که مبالغه و اصرار در آوردن سجع (کلام آهنگین و همآهنگ در نثر) دارد و کلام خود را با قافیههای ادبی میآراید. این واژه نباید با «شجاعت» (دلیری) اشتباه شود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان عربی به صورت سَجَّاعَة (با تشدید حرف جیم) به عنوان صیغه مبالغه، یا سِجَاعة (Sijā'ah) به عنوان اسم مصدر است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه ۵ حرف دارد و به عنوان صفت یا ویژگی کسی که کلام آهنگین میگوید مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این واژه از اصطلاحات مربوط به نثر مسجع (Rhymed prose) و شخصِ بهکاربرنده آن استفاده میشود.
به عربی
در عربی معیار برای اشاره به این مفهوم از تعابیری همچون کاتب مسجع یا صیغه مبالغه السجاع استفاده میگردد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل واژگانی است که به ویژگی آهنگین بودن کلام و رعایت قافیه در نثر اشاره دارند، مانند سخنپرداز مسجع یا موزونگفتار.
در قرآن
خود واژه سجاعة و ریشه آن در قرآن کریم وجود ندارد. در صدر اسلام، کلام کاهنان به صورت مسجع بود (سجع کُهّان) و قرآن برای مرزبندی آشکار با وحی اسلامی، از این سبک دوری جسته است؛ هرچند در فواصل آیات نظم و آهنگ خاصی حاکم است که با سجع تفاوت دارد.
نماد چیست
در ریشهشناسی لغوی، اصل «سجع» از صدای پیوسته، نرم و آهنگین کبوتر گرتهبرداری شده است. در فرهنگ ادبی نیز این واژه نماد خطابه، کهانت و نثر آرایششده به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل سجاعة
واژه «سجاعة» یک اصطلاح تخصصی در حوزه بلاغت و ادبیات عرب است که به معنای مهارت یا اصرار زیاد در آوردن سجع (نثر آهنگین و قافیهدار) در کلام است. این کلمه به عنوان صیغه مبالغه، به کسی اشاره دارد که کلام خود را با قرینههای موزون میآراید. یک اشتباه بسیار رایج عامیانه، خلط این واژه با کلمه «شجاعت» (به معنی دلیری و رشادت) است؛ در حالی که سجاعة با حرف «س» از ریشه (س-ج-ع) آمده و کاملاً به موسیقی کلام و ساختار لفظی نثر مربوط میشود.
از نظر تاریخی و فرهنگی، این سبک از سخن گفتن یادآور «سجع کهان» در دوران جاهلیت است که کاهنان برای تاثیرگذاری بر مردم، کلام خود را آهنگین میکردند. به همین دلیل، متن قرآن کریم برای تمایز یافتن از سبک کاهنان، از ساختار سجع سنتی دوری گزیده است. در لغتنامههای معتبری مانند دهخدا، این واژه به عنوان صفت مبالغه برای سخنوران قافیهپرداز ثبت شده و نماد طبیعی آن نیز آواز مداوم کبوتر است که در زبان عربی ریشه اصلی این نامگذاری بوده است.