معنی
«ضجه زدن» در لغتنامه دهخدا به معنای بانگ و فریاد مردم، ناله و غوغا آمده است و به حالت گریه و شیون بسیار شدید و پر سروصدا اشاره دارد.
یعنی چه
این اصطلاح زمانی به کار میرود که فرد کنترل خود را از شدت اندوه یا مصیبت وارده از دست داده و با صدای بلند زاری و فغان میکند.
مترادف
واژههایی چون شیون، زاری و فغان بیشترین قرابت معنایی را با این ترکیب فعلی دارند.
تلفظ
واژه «ضجّه» با فتح ضاد و تشدید و کسر جیم تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «ضجه زدن» دقیقاً ۶ حرف دارد و معادلهای آن نظیر شیون یا فغان نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، واژههای Wail و Lament دقیقترین معادلها برای انتقال مفهوم سوگواری و گریه شدید هستند.
به عربی
ریشه خود کلمه از زبان عربی است و واژههایی مانند العویل و النحیب برای این حالت به کار میروند.
به فارسی
معادلهای اصیل فارسی این ترکیب فعلی، «شیون کردن» و «فغان آوردن» هستند که به همان مفهوم گریه و دادخواهی با صدای بلند اشاره میکنند.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، ضجه زدن نماد بیتابی روحی، استیصال شدید انسان در برابر مصیبت و مظلومیت است.
جمعبندی و توضیح کامل ضجه زدن
ترکیب فعلی «ضجه زدن» از واژه عربی «ضجّة» به معنای غوغا و فریاد بلند وارد زبان فارسی شده است. این عبارت در زبان فارسی بار احساسی و دراماتیک عمیقی دارد و به حالت گریه، شیون و فغانِ بسیار شدید اشاره میکند که معمولاً در زمان مواجهه با مرگ عزیزان، دردهای جسمانی طاقتفرسا یا وحشت بزرگ از انسان سر میزند.
از نظر ریشهشناسی، اگرچه در میان عامه حدسهایی مبنی بر ارتباط آن با واژه فارسی «زچه» (زن زائو) مطرح شده، اما ساختار علمی زبان نشان میدهد که این کلمه یک اسم مره و مصدر کاملاً عربی از ریشه «ض ج ج» است. این واژه در شعر و ادبیات نمادی از بیتابی، عجز کامل و ماتم عمیق به شمار میرود و معادلهای دقیقی چون Wail در انگلیسی دارد.