یعنی چه
چارپاره در زبان فارسی چند معنای متمایز دارد: در ادبیات، قالبی شامل بندهای چهارمصراعی پیوسته است؛ در حوزه نظامی و شکار، به ساچمههای سربی بزرگ تفنگ گفته میشود؛ در موسیقی قدیم، نوعی ساز انگشتی کوبهای بوده و در معماری سنتی به معنای یکچهارم آجر است.
تلفظ
این واژه به صورت چهار هجایی و با فتح راء و فاء تلفظ میشود: [چارْ پارِه] یا [چَهارْ پارِه].
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، بسته به طراح سوال، این واژه میتواند پاسخ ۷ حرفی برای قالب شعری معاصر یا ساچمه تفنگ شکار باشد. همچنین واژههایی مانند چاچار یا سنج انگشتی به عنوان کلمات هممعنی آن در حوزه موسیقی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در متون ادبی انگلیسی برای این قالب شعری از اصطلاحات quatrain sequence یا modern quatrain form استفاده میشود. در حوزه شکار و اسلحه، معادل دقیق آن برای ساچمههای بزرگ Buckshot یا Slug است.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به ساختار شعری چهارمصراعی از اصطلاح المربّعات الشعریة یا مقطعات رباعية استفاده میکنند و در حوزه ابزار شکار، به ساچمههای سربی بزرگ خردق کبیر میگویند.
به ترکی
در ترکی استانبولی معادل ادبی بند چهارمصراعی dörtlük است. در اصطلاحات شکار، واژه Şavrotin (شاوروتین) به معنای ساچمه درشت به کار میرود. (توجه: برخی مترجمهای ماشینی آن را به اشتباه صندلی ترجمه میکنند که غلط است).
به فارسی
این واژه اصالت کاملاً ایرانی دارد و ترکیب «چار/چهار» (عدد ۴) و «پاره» (از ریشه اوستایی به معنی تکه و بخش) است. مترادفهای فارسی آن با توجه به کاربرد شامل دوبیتیهای پیوسته، چاچار، و ساچمه درشت شکار میشود.
در قرآن
واژه چارپاره یک اصطلاح لغوی و ادبی با ریشه خالص فارسی (ایرانی) است؛ به همین دلیل در متن قرآن کریم و متون وحیانی عربی وجود ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات معاصر فارسی، قالب چارپاره که از دوران مشروطه به بعد رواج یافت، نمادی از گذار آرام و ملایم شعر سنتی فارسی به سمت شعر نو، اجتماعی شدن مفاهیم و شکستن قالبهای سخت کلاسیک به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل چارپاره
واژه «چارپاره» یا چهارپاره یک ترکیب اصیل فارسی به معنای چهار تکه یا چهار بخش است که در چهار حوزه کاملاً متفاوت کاربرد دارد. مهمترین و آشناترین کاربرد آن در ادبیات معاصر، قالبی شعری است که از بندهای چهارمصراعی با قافیههای مستقل اما پیوستگی معنایی تشکیل شده و شاعرانی چون فریدون مشیری و فروغ فرخزاد در آن طبعآزمایی کردهاند.
علاوه بر جنبه ادبی، این کلمه در اصطلاحات نظامی و شکار به ساچمههای سربی درشت تفنگ اطلاق میشود، در موسیقی سنتی ایران نام نوعی ساز کوبهای انگشتی (مانند سنج انگشتی) است و در معماری قدیمی به یکچهارم آجر یا خشت گفته میشود. این تنوع معنایی سبب شده که چارپاره یکی از کلمات پرکاربرد در طراحی سوالات جدول کلمات متقاطع باشد.