معنی
این عبارت دعایی برای طلب طهارت روحی و درجات عالی معنوی برای افراد صالح و عالمان دینی درگذشته استفاده میشود تا خداوند روح و باطن آنان را منزه بگرداند.
یعنی چه
در اصطلاح و ادبیات عرفانی، «سرّ» به عمیقترین مرتبه روح و باطن انسان گفته میشود. عبارت «قُدِّسَ سِرُّهُ» یعنی خداوند مرتبه نهان و باطن آن بزرگوار را مقدس و مطهر بدارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت مجهول و به شکل «قُدِّسَ سِرُّهُ» است که در حالت کاملتر به صورت «قُدِّسَ سِرُّهُ الشَّریف» نیز خوانده و نوشته میشود.
در جدول
عبارت «قدس سره» بدون احتساب فاصلهها دقیقاً از ۶ حرف تشکیل شده است. نشانههای اختصاری آن در متون به صورت «(قده)» یا «(ره)» ظاهر میشود.
به انگلیسی
در برگردان انگلیسی، مفهوم تقدیس شدن روح، روان یا باطن و راز درون فرد متوفی انتقال داده میشود.
به عربی
این عبارت خود اصل عربی دارد و عبارات هممعنی دیگری مانند «طاب ثراه» (خاکش پاکیزه باد) نیز در همین سیاق ساختار دعایی دارند.
به فارسی
روانش پاک، درونش مقدس باد؛ معادلهای فارسی روان این اصطلاح تجلیل و تکریم مذهبی هستند.
در قرآن
خودِ عبارت ترکیبی «قدس سره» در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، ریشه واژگانی آن یعنی «ق-د-س» در اسمایی مانند «القدوس» و مفهوم تقدیس ملائکه، و همچنین واژه «سرّ» به معنی نهان در آیاتی چون «یعلم السر و اخفی» به کار رفتهاند.
نماد چیست
این عبارت نماد و نشانهٔ احترام غایی در متون دینی و حوزوی است که پس از نام فقها، عرفا و مراجع تقلید متوفی آورده میشود و علامت اختصاری مکتوب آن «(قده)» است.
جمعبندی و توضیح کامل قدس سره
عبارت «قُدِّسَ سِرُّهُ» یک جمله دعایی مجهول به زبان عربی است که در فرهنگ اسلامی و زبان فارسی برای تکریم، تجلیل و یادکرد نیک از بزرگان، عارفان و عالمان دینی درگذشته به کار میرود. کلمه «سِر» در ادبیات عرفانی به عمیقترین مرتبه روح و باطن انسان گفته میشود که محل شهود و ارتباط با خداوند است؛ بنابراین دعا برای پاکی «سرّ» یک فرد، طلب عالیترین درجات طهارت روحی برای اوست.
این اصطلاح در نگارش معمولاً داخل پرانتز و به صورت مخفف «(قده)» در کنار نام مراجع و فقها قرار میگیرد. اگرچه خود این ترکیب مستقیماً در قرآن نیامده، اما ریشه آن یعنی قداست و پاکی، کاملاً قرآنی و متصل به مفاهیم کلامی است و نقشی کلیدی در ادبیات محترمانه مذهبی ایفا میکند.