معنی
واژه چقل بسته به ریشه و گویش، معنای متفاوتی دارد؛ در ادبیات عامیانه به فرد سخنچین و خبرچین (غماز) گفته میشود. همچنین در برخی گویشهای غربی ایران (لری و کردی) به معنای حیوان شغال و در بعضی لهجهها به معنای سفت و سخت و جویدنیناپذیر است.
یعنی چه
این کلمه در اصطلاح عامیانه یعنی کسی که رازداران خوبی نیست و با جاسوسی یا خبرچینی، رازها یا کارهای دیگران را فاش میکند تا مایهفتنه یا جلب توجه شود؛ معادل فعلی آن «چغلی کردن» است.
تلفظ
تلفظ این واژه در معنای عامیانه و خبرچینی معمولاً به صورت چُغُل یا چُقُل (choqol) است، اما در زبان کلاسیک فارسی و برخی کاربردهای قدیمی به صورت چَقَل (chaqal) تلفظ میشده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «سخنچین»، «خبرچین» یا «شغال در گویش لری»، کلمه ۳ حرفی «چقل» یا «چغل» است.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در انگلیسی، بسته به کاربرد مدنظر از واژههای مربوط به خبرچینی یا نام حیوان شغال استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی واژه چاکال (Çakal) به معنی شغال و واژه اسپاتیونجو یا غماز به معنی فرد سخنچین به کار میرود که ریشه برخی از این معانی با فارسی مشترک است.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای دقیق فارسی معیار برای این کلمه شامل واژههای «سخنچین»، «خبرچین»، «نمام» و در کاربرد جانورشناسی گویشی، همان «شغال» است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و اخلاقی، این واژه نماد یک رفتار زشت اجتماعی یعنی دوبههمزنی و بدگویی پنهانی است. در فرهنگ عشایری و بومی نیز به دلیل شباهت با نام شغال، نماد کمین کردن، دزدی و مخفیکاری به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل چقل
واژه «چقل» یا «چغل» یک اصطلاح چندمعنایی و گویشی در زبان فارسی است که در محیطهای مختلف کارکردهای متفاوتی دارد. رایجترین کاربرد آن در زبان عامیانه، اشاره به فرد سخنچین و خبرچین دارد که کارهای دیگران را لو میدهد و ریشه این معنا احتمالاً به وامواژههای ترکی بازمیگردد.
از سوی دیگر، این واژه در گویشهای غربی ایران نظیر لری و کردی تغییریافته واژه «شغال» است و در برخی فرهنگهای محلی نیز به اشیای سفت و سخت یا گل و لای اشاره دارد. در مجموع، این کلمه در فارسی معیار امروزی بیشتر با مشتقاتی چون «چغلی کردن» زنده مانده است.