یعنی چه
عبارت «غیر قابل ذکر» به ویژگی یا موضوعی اشاره دارد که به دلایل مختلفی نظیر حفظ ادب، رعایت تابوهای اجتماعی، حساسیتهای امنیتی، محرمانه بودن یا حتی بیاهمیت بودن، نباید زبان به زبان چرخیده، مکتوب یا بیان شود.
تلفظ
این عبارت از سه واژه تشکیل شده و به صورت کسر اضافه خوانده میشود: غِیر (gheyr) + قابِل (ghābel) +ِ (e) + ذِکر (zekr).
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان راهنما برای پاسخهای ۱۰ حرفی استفاده میشود. همچنین واژههایی مثل ناگفتنی یا مکتوم نیز میتوانند جفتهای معنایی آن باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Unmentionable دقیقترین معادل برای مفاهیمی است که ذکر کردن آنها تابو یا نامناسب است.
به عربی
اگرچه اجزای این کلمه ریشه عربی دارند، ترکیب ساختاری آن در قالب کنونی بیشتر در فارسی معاصر رایج است و در عربی به صورت ترکیبهای فعلی یا اضافی مشابه بیان میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل و سره فارسی یا واژگان جایگزین این عبارت شامل «ناگفتنی»، «غیر قابل بیان» و «پنهان» است که در متون ادبی و رسمی به جای این ترکیب عربیمآب استفاده میشوند.
در قرآن
خودِ ترکیب مرکب «غیر قابل ذکر» در قرآن مجید نیامده است؛ اما مفهوم مخالف آن در آیه اول سوره انسان به صورت «لَمْ یَکُنْ شَیْئاً مَذْکُوراً» تجلی یافته است که به دورهای از انسان اشاره دارد که هنوز چیز قابل ذکری نبوده است.
نماد چیست
این عبارت از نظر مفهومی و انتزاعی نمادی از محدودیتهای زبانی، مسائل مکتوم، حریم خصوصی، شرم اجتماعی یا خطوط قرمزی است که جامعه یا فرد از بازگو کردن آنها خودداری میکند.
جمعبندی و توضیح کامل غیر قابل ذکر
واژه «غیر قابل ذکر» یک صفت مرکب معاصر در زبان فارسی است که از ترکیب پیشوند نفی «غیر» همراه با واژگان عربی «قابل» و «ذکر» ساخته شده است. این اصطلاح کاربرد گستردهای در روابط اجتماعی، متون حقوقی و ادبی دارد و به تمامی امور، واژگان یا مسائلی اطلاق میشود که بازگو کردن، نوشتن یا نام بردن از آنها به دلایل گوناگونی همچون حفظ حرمت، رعایت اخلاق، مسائل امنیتی یا حتی ناچیز بودن اهمیت، جایز یا ممکن نیست.
از نظر ساختار زبانی، این کلمه دقیقاً دارای ۱۰ حرف است و در فرهنگهای لغت با مترادفهایی چون «ناگفتنی»، «مکتوم» و «غیر قابل بیان» همپوشانی دارد. با اینکه این ترکیب به این شکل در متون کهن یا قرآن وجود ندارد، ریشه اصطلاحی آن یعنی مفهوم «ذکر و عدم ذکر» به خوبی در ادبیات اسلامی و قرآنی (مانند تعبیر شَیْئاً مَذْکُوراً) شناخته شده است و امروزه بار معنایی آن بیشتر با مفاهیمی مثل راز، تابو و حریم خصوصی گره خورده است.