خرد کیشی یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل خرد کیشی

واژه «خرد کیشی» یک ترکیب مفهومی و حاصل‌مصدر مرکب در زبان فارسی است که از دو واژه اصیل «خرد» (به معنی قوه تشخیص و عقل) و «کیش» (به معنی آیین و روش) ساخته شده است. این اصطلاح در لغت‌نامه‌های کلاسیک یا متون قرآنی به عنوان یک مدخل مستقل ثبت نشده، بلکه یک نوواژه فلسفی-ادبی در دوران معاصر به شمار می‌رود که برای اشاره به «آیین عقل‌گرایی» یا برتری دادن تفکر بر تعصب کورکورانه وضع شده است.

در تحلیل این واژه می‌توان گفت کسی که خردکیش است، مبنای قضاوت، رفتار و باورهای خود را برپایه سنجش‌های عقلانی قرار می‌دهد. متضاد این واژه مفاهیمی همچون خردستیزی، عقل‌گریزی، جزم‌اندیشی و خرافه‌گرایی است که در تقابل مستقیم با جریان اندیشه‌محوری قرار دارند.