یعنی چه
این واژه در لغتنامههای معتبر عربی و فارسی به دو معنای اصلی به کار رفته است: نخست، علتی پزشکی که موجب ریزش و کچلی مو میشود (مانند آلوپسی)، و دوم در عبارات مجازی به نشانهٔ خویشاوندی قطعشده که دیگر پیوند نمیخورد.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه به صورت حاصَّة (با فتح حاء و تشدید صاد مکسور) است و نباید آن را با واژههای همآوا مانند خاصه یا حاسه اشتباه گرفت.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان طراح سوال برای کچلی، ریزش مو یا بیماری داءالثعلب کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای مفاهیم پزشکی و علمی این واژه در زبان انگلیسی از اصطلاحات تخصصی مربوط به ریزش مو استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در متون کهن به عنوان صفت یا اسم برای گسستن پیوند یا بیماری کچلکننده استفاده شده است.
به فارسی
در زبان فارسی معادلهای دقیقی چون گری، کچلی، داءالثعلب و در مفهوم غیرپزشکی، صفتِ «بریده شده» یا «گسسته» برای آن قرار داده میشود.
نماد چیست
در ادبیات و کاربردهای کنایی، حاصة نمادی از از بین رفتن تدریجی زیبایی (مو) یا گسست ناگهانی و ابدی روابط خویشاوندی و عاطفی میان افراد به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل حاصة
واژهٔ «حاصَّة» یک لغت اصیل عربی و بسیار کمکاربرد در زبان فارسی است که نباید با کلمات همآوایی مثل خاصه (ویژه) یا حاسّه (حس پنجگانه) اشتباه گرفته شود. ریشه این واژه به ماده «ح ص ص» برمیگردد که به مفاهیمی چون کم شدن، ریزش یا قطع کردن دلالت دارد. در لغتنامههای کهن مانند دهخدا و منتهیالارب، دو کاربرد متمایز برای این کلمه ذکر شده است.
کاربرد اول آن کاملاً پزشکی است و به بیماری داءالثعلب یا علتی که موجب کچلی و ریزش شدید مو میشود اشاره میکند. کاربرد دوم آن استعاری و مجازی است؛ به طوری که در اصطلاحات عربی عبارت «بَینَهُم رَحِمٌ حَاصَّة» برای توصیف پیوند خویشاوندی که کاملاً بریده شده و دیگر امیدی به وصل مجدد آن نیست، به کار میرود.