یعنی چه
در لغتنامههای معتبر مانند معین و عمید، این واژه به معنای سستاراده، کمروحیه و فردی است که در برابر خواهشهای دل، ترس یا فشارهای بیرونی استقامت روحی ندارد و بهسرعت تسلیم میشود.
مترادف
این کلمات نشاندهنده عدم پایداری روانی و سستی در تصمیمگیری هستند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب مغلوب عربی به صورت «ضَعیفُنْنَفْس» است.
در جدول
پاسخ دقیق برای کلمه ۹ حرفی در جدول خود «ضعیف النفس» است. معادلهای دیگر آن سستاراده یا بزدل هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات فوق برای توصیف افراد فاقد عزم و اراده راسخ استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب خود ریشه عربی دارد و در زبان مبدأ نیز به همین صورت یا به شکل ضعیفالاراده به کار میرود.
در قرآن
خودِ ترکیب عینی «ضعیف النفس» در قرآن مجید نیامده است؛ اما مفاهیم و اجزای آن به صورت جداگانه دیده میشود؛ مانند آیه «خُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِيفًا» (نساء/۲۸) که به ناتوانی و ضعف انسان در برابر طوفان تمایلات اشاره دارد. همچنین در روایات از اصطلاح «ضعف نفس» برای کمرویی و سستی روح یاد شده است.
نماد چیست
در ادبیات اخلاقی و عرفانی، نماد ناتوانی در تصمیمگیری و اسارت در برابر ترس یا شهوت است. در فرهنگ عامه و جانورشناسی رفتاری، «عروس دریایی» (Jellyfish) به دلیل نداشتن استخوانبندی محکم نماد این حالت است و در ادبیات سنتی، «خس و خاشاک پاییزی» که با هر بادی به سویی میروند، نماد انسان ضعیفالنفس هستند.
جمعبندی و توضیح کامل ضعیف النفس
واژه «ضعیفالنفس» ترکیبی وصفی و مغلوب از ریشه عربی است که به طور گسترده وارد زبان فارسی شده است. این اصطلاح در روانشناسی اخلاقی و ادبیات به فردی اطلاق میشود که از داشتن ارادهای مستحکم محروم است و در مواجهه با چالشهای زندگی، وسوسهها یا فشارهای محیطی، به سرعت پایداری خود را از دست داده و تسلیم میشود.
اگرچه این ترکیب به صورت یکجا در متن قرآن کریم یافت نمیشود، اما اصل مفهوم ضعف روحی و اخلاقی انسان در برابر تکالیف و خواهشهای نفسانی بارها مورد توجه قرار گرفته است. در فرهنگ عامه و نمادشناسی رفتاری، موجوداتی که فاقد ساختار استوار هستند (مانند عروس دریایی) یا اشیائی که ارادهای از خود ندارند (مانند خاشاک در برابر باد) به عنوان نمادهای ملموس این صفت شناخته میشوند.