معنی
واژه ثانی در زبان فارسی به معنای دوم، دومی یا هر چیز و کسی است که در مرتبه و ترتیب پس از اول قرار میگیرد. همچنین در متون ادبی و فلسفی به معنای همتا، تالی و نظیر نیز کاربرد دارد.
یعنی چه
این کلمه بیانگر جانشینی، تکرار یا رتبه دوم در یک ساختار ترتیبی است. در ریشهشناسی اصلی خود به معنای خمکننده و بازدارنده نیز آمده است، اما در کاربرد عام یعنی هر چیزی که رتبه دوم را دارد.
مترادف
این کلمات در شرایط مختلف متنی میتوانند به جای ثانی بنشینند؛ به ویژه «دوم» که رایجترین معادل آن است.
متضاد
اگر ثانی را به معنی دوم یا همتا بگیریم، متضادهای آن شامل مفاهیم آغازین یا بیهمتا و واحد خواهد بود.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی عربی (ث ن ی) مشتق شدهاند و با مفاهیم دوگانه، تکرار یا خم کردن ارتباط دارند.
ریشه
این واژه صفت فاعلی از ماده «ثَنَیٰ» (ث ن ی) در زبان عربی است. معنای پایه و اصلی این ریشه در عربی شامل خم کردن، کج کردن، دوتا کردن و دوباره آمدن است که مفهوم «دوم» از آن ساخته شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه ثانی معمولاً به عنوان پاسخ برای پرسشهای 'دوم'، 'همتا' یا 'نسخه کپی' با تعداد حروف مشخص به کار میرود.
به انگلیسی
معادل اصلی و دقیق واژه ثانی در زبان انگلیسی کلمه Second است. در زبان ترکی نیز از واژه İkinci استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ثانی
واژه «ثانی» یک وامواژه پرکاربرد عربی در زبان فارسی است که در وهله اول معنای «دوم» یا «دومین» را در یک ساختار ترتیبی و عددی افاده میکند. این کلمه در متون رسمی، حقوقی و ادبی به وفور دیده میشود؛ به عنوان مثال ترکیب «نسخه ثانی» به معنی نسخه دوم یک سند و عبارت «لا ثانی له» کنایه از بیهمتا بودن است.
علاوه بر کاربردهای عمومی، این واژه ریشه غنی در ادبیات قرآنی نیز دارد؛ به طوری که در آیات قرآنی هم در مفهوم ترتیبی (به معنی دومیِ دو نفر در جریان هجرت) و هم در مفهوم ریشهای و کنایی (به معنی پیچاننده گردن از روی تکبر) به کار رفته است. در فرهنگ عامه و متون کهن نجومی نیز نماد رتبه دوم، جفت بودن و تقابل دودویی به شمار میرود.