یعنی چه
شوک الجمال (که در اصل شوک الجمل بوده) در متون طب سنتی و لغتنامههای کهن به عنوان نامی برای گیاهان خاردارِ مورد علاقه شتر، بهویژه شکر تیغال، مارتیغال (خار مریم) و کنگر فرنگی وحشی به کار میرفته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «شَوکلجَمال» (Shawk-ul-jamāl) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه به عنوان پاسخ ۹ حرفی برای طراحانی که نامهای کهن گیاهان دارویی را مد نظر دارند، کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی متناسب با اینکه منظور کدام گیاه خاردارِ دارویی باشد، از معادلات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی فصیح و معاصر، اصطلاح استاندارد ثبتشده این گیاه «شوک الجمل» (با ضمه جیم به معنای شترها) است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه که در طبیعت و طب سنتی ایران شناختهشده هستند، شامل خار شتر و اشترغاز میباشند.
در قرآن
ترکیب «شوک الجمال» در قرآن کریم وجود ندارد؛ اگرچه واژههایی مثل «جَمَل» (شتر) و گیاهان خاردار جهنمی نظیر «ضریع» ذکر شدهاند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه، این گیاه به دلیل رویش در شرایط سخت بیابانی نماد پایداری، مقاومت و در عین حال به دلیل خواص درمانیاش، نماد شفابخشی درون سختیهاست.
جمعبندی و توضیح کامل شوک الجمال
واژه «شوکُ الجَمال» یک ترکیب عربی (مضاف و مضافالیه) است که به طور گسترده وارد ادبیات طب سنتی و لغتنامههای کهن فارسی مانند دهخدا شده است. این اصطلاح در اصل معربِ کلمه «اشترخار» یا همان خارِ شتر است. نکته مهم در ریشهشناسی آن این است که «جِمال» در این ترکیب جمعِ «جَمَل» به معنی شترهاست و به علاقه وافر شتر به خوردن این گیاهان پر از تیغ اشاره دارد، هرچند برخی به اشتباه آن را از ریشه جَمال (زیبایی) و به معنی «خار زیبایی» ترجمه کردهاند.
در گیاهشناسی کهن و منابع دارویی مانند تحفه حکیم مؤمن، این نام به گیاهان دارویی خاردار ویژهای نظیر «شکر تیغال» و «مارتیغال» (خار مریم) اطلاق میشده است. بنابراین، شوک الجمال یک واژه مستقل با معنای انتزاعی نیست، بلکه یک عنوان توصیفی-طبی برای دستهای از گیاهان کویری و دارویی سختجان به شمار میرود.