یعنی چه
شرابخواری یک حاصل مصدر مرکب است که در لغت به معنای عمل نوشیدن شراب، بادهپرستی، می-پرستی و آشامیدن مسکرات است. این واژه در مفهوم گستردهتر به عادت یا رفتار مداوم به مصرف مشروبات الکلی (میخوارگی، بادهنوشی) اشاره دارد که موجب زوال موقت عقل و هوشیاری میشود.
تلفظ
این کلمه متشکل از دو بخش «شراب» (با فتحه شین و را) و «خواری» (با واو معدوله که خوانده نمیشود و سکون خاء) است؛ به صورت شَرابْخْوارِی تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «عمل نوشیدن مشروب» یا «میپرستی»، کلمه ۹ حرفی «شرابخواری» یا واژههای مترادف آن مانند «بادهگساری» و «میخوارگی» به کار میروند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به موقعیت، از واژه Drinking برای اصل عمل، Alcoholism برای بیماری اعتیاد به آن و Drunkenness برای توصیف حالت مستی ناشی از آن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، دقیقترین معادل لغوی و فقهی این پدیده «شرب الخمر» است. واژه خمر به هر مایعی که عقل را بپوشاند و مستی بیاورد، اطلاق میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و واژگان جایگزین شرابخواری در زبان فارسی شامل میخوارگی، بادهنوشی، بادهگساری، میگساری و بادهپیمایی است. این کلمه خود ترکیبی از «شراب» (ریشه عربی ش ر ب) و «خواری» (از مصدر فارسی خوردن) است.
نماد چیست
این واژه مفهوم دوگانهای دارد؛ در ادبیات عرفانی (مانند اشعار حافظ) شرابخواری نماد سرمستی از عشق الهی، معرفت و رهایی از عقل مصلحتاندیش دنیوی است. اما در فرهنگ عامه، فقه اسلامی و شریعت، نماد بیعقلی، زوال خرد، گناه کبیره و غفلت از یاد خدا محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شرابخواری
واژه شرابخواری یک ترکیب فارسی-عربی است که به عمل نوشیدن مسکرات و مشروبات الکلی اشاره دارد. جزء اول آن یعنی «شراب» از ریشه عربی به معنی هر نوع نوشیدنی است، اما در زبان فارسی تغییر معنا داده و منحصراً برای مایعات مستکننده به کار میرود؛ جزء دوم یعنی «خواری» حاصل مصدر از فعل خوردن است.
این پدیده در دین اسلام و فقه اسلامی تحت عنوان «شرب خمر» به شدت نهی شده و بر اساس آیاتی نظیر آیه ۹۰ سوره مائده، عملی شیطانی و رجس تلقی میگردد که انسان را از هوشیاری و یاد خدا باز میدارد. در فرهنگ عامه نیز همواره با زوال عقل و رفتارهای ناهنجار همراه است.
با این حال، ورود این اصطلاح به ادبیات و شعر عرفانی فارسی، معنایی کاملاً متمایز و مثبت به آن بخشیده است. شاعران عارف از تعابیر شراب، می و شرابخواری برای توصیف کشف و شهود، غلیان عشق الهی و بیخودی در محضر پروردگار استفاده کردهاند تا تفاوت میان ظاهرپرستی دنیوی و حقیقت باطنی را آشکار سازند.