معنی دی چیست؟ مترادف و متضاد آن

معنی

دی در زبان فارسی چند معنای مهم دارد؛ نخست، دهمین ماه سال خورشیدی و آغازین ماه فصل زمستان است. دوم، در متون کهن و کاربردهای ادبی به معنای دیروز یا روز گذشته (در مقابل فردا) به کار می‌رود. سوم، در آیین زرتشتی و گاه‌شماری ایران باستان، یکی از نام‌های خداوند و به معنی دادار و آفریننده است.

یعنی چه

وقتی کلمه دی را به کار می‌بریم، بسته به متن یا نشانه تقویمی، یا به سردترین دوره سال و آغاز زمستان اشاره داریم یا به زمانی که تازه سپری شده است (روز قبل). در نگاه اساطیری و کهن نیز نماد بازگشت نور، پایداری و تجلی صفت آفرینندگی اهورامزدا است.

مترادف

با توجه به چندمعنایی بودن واژه، در بخش تقویم مترادف با برج جدی و دی‌ماه است؛ در مبحث زمان با دیروز و دوش هم‌معنی است و در مفاهیم باستانی با واژه‌های خالق و دادار ترادف دارد.

متضاد

برای ماه دی تضاد لغوی دقیقی وجود ندارد اما از نظر فصلی و تقویمی، ماه تیر (قلب تابستان) در برابر آن قرار می‌گیرد. در معنای زمان گذشته نیز، کلمات فردا و صبا متضاد آن هستند.

هم خانواده

واژه‌هایی که از نظر ریشه زبانی یا ترکیب ساختاری با دی مشترک هستند شامل اصطلاحات تقویمی ایران باستان و کلمات مربوط به زمان گذشته می‌شوند.

ریشه

این واژه اصالت کاملاً ایرانی دارد و از ریشه اوستایی دَثوش یا داتار می‌آید که با فعل دادن و آفریدن در فارسی باستان مرتبط است. در گاه‌شماری زرتشتی، نماد اهورامزدا بوده و به همین دلیل چندین روز در هر ماه به این نام خوانده می‌شد.

جمله سازی

در جدول

در جدول‌های متقاطع، اگر سوال درباره «ماه دهم خورشیدی»، «مترادف دیروز» یا «نام آفریدگار در ایران باستان» یک پاسخ دو حرفی بخواهد، کلمه دقیق آن «دی» است.

به انگلیسی

برای ترجمه این واژه باید به کاربرد آن دقت کرد؛ در متون تقویمی آوانگاری Dey یا معادل نجومی Capricorn استفاده می‌شود و در اشاره به زمان گذشته واژه Yesterday به کار می‌رود.