معنی دکا چیست؟ مترادف و متضاد آن

معنی

واژه دکا دو کاربرد کاملاً متفاوت دارد: در علوم تجربی و ریاضی، یک پیشوند یونانی در سیستم متریک است که ارزش یک واحد را ۱۰ برابر می‌کند. در زبان عربی و متون مذهبی، به صورت دَکّ یا دَکّاً تلفظ شده و به معنای کوبیدن شدید، متلاشی کردن و با خاک یکسان کردن کوه یا زمین است.

یعنی چه

وقتی این کلمه قبل از واحدهای متریک بیاید یعنی آن واحد ضرب در ۱۰ شده است؛ مثلاً دکامتر یعنی ده متر. در کاربرد قرآنی و عربی، یعنی چهره زمین یا جسمی بر اثر ضربه و کوبش شدید کاملاً صاف و نرم شود.

مترادف

برای کاربرد علمی، مترادف‌هایی چون ده‌برابر و ده‌تایی مناسب است. برای واژه قرآنی دک، کلماتی مثل کوبش و تسویه (صاف کردن) هم‌معنی هستند. همچنین دکا صورت قدیمی نام پایتخت کشور بنگلادش (داکا) است.

متضاد

در سیستم متریک، متضاد مقیاسی آن «دسی» (به معنی یک‌دهم) است. در معنای عربی و قرآنی، متضاد آن واژه‌هایی مانند بناء (ساختن) و رفع (بلند کردن و افراشتن کوه) هستند.

هم خانواده

واژه‌های علمی دکامتر، دکالیتر و دکاگرم از ریشه یونانی آن مشتق شده‌اند. کلمات مندوک، دکه و دکان (به دلیل هموار و آماده بودن زمین آن برای کسب) هم‌خانواده‌های ریشه عربی (د-ک-ک) محسوب می‌شوند.

ریشه

در کاربرد اول، ریشه آن یونانی باستان (δέκα) است که وارد زبان‌های اروپایی و سپس اصطلاحات علمی فارسی شد. در کاربرد دوم، ریشه سنتی عربی دارد و ۷ بار در قرآن برای توصیف وقایع قیامت و درهم‌کوبیده شدن زمین به کار رفته است.

جمله سازی

در جدول

در جدول‌های کلمات متقاطع، کلمه «دکا» معمولاً به عنوان پاسخ برای سوالاتی نظیر پیشوند ده برابر در علوم، یا نام سابق پایتخت بنگلادش طراحی می‌شود.

به انگلیسی

در متون علمی لاتین از پیشوند Deca با نماد da استفاده می‌شود. در ترجمه آیات قرآنی، کلماتی مانند Crushing یا Leveling به عنوان معادل دک به کار می‌روند.