یعنی چه
این واژه در زبان و ادبیات فارسی به معنای ادعای بیاساس، افترا، دروغبافی و تخمین زدن امور بدون داشتن علم و یقین به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه با فتح تاء و خاء، تشدید و ضم راء و تنوین نصب در انتها است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای مفاهیمی چون دروغپردازی، گزافهگویی یا حدس بدون یقین مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از واژگانی استفاده میشود که به حدسهای بیاساس یا جعل واقعیت اشاره دارند.
به عربی
این واژه اصالتاً از ریشه ثلاثی عربی (خ ر ص) مشتق شده و در زبان مبدأ نیز به معنی کذب و تخمین بدون علم است.
به فارسی
معادلهای روان فارسی آن شامل دروغبافی، سخنِ گزاف، افسانهسرایی و تهمت زدن میباشند.
نماد چیست
این کلمه نماد فیزیکی ندارد، اما در ادبیات اخلاقی و دینی نماد شایعهپراکنی، قضاوتهای عجولانه و گناه زبانی ناشی از بیاطلاعی است.
جمعبندی و توضیح کامل تخرصا
واژهٔ «تخرصاً» یک مصدر تنویندار با ریشهٔ عربی (خ-ر-ص) است که به ادبیات و متون کهن فارسی راه یافته است. اصل این ریشه در ابتدا برای تخمین زدن میزان بار درختان نخل استفاده میشده، اما به مرور زمان تغییر معنایی یافته و به هرگونه سخن گفتن یا ادعا کردن از روی حدس و گمان—که احتمال دروغ و خطا در آن بسیار بالا است—اطلاق شده است.
در فرهنگهای لغت معتبر مانند دهخدا، این کلمه به معنای افترا، دروغبافی و گزافهگویی ثبت شده است. اگرچه خودِ این ساختار تنویندار در متن قرآن نیامده، اما افعال همخانوادهٔ آن مانند «یخرصون» و «خراصون» در آیات مختلف برای نکوهش کسانی که بدون علم و بر اساس ظن باطل سخن میگویند، به کار رفته است و بار معنایی کاملاً منفی دارد.