یعنی چه
شگفتانگیز در زبان فارسی به پدیدهها، رفتارها یا ویژگیهایی اطلاق میشود که به دلیل غیرعادی، بزرگ یا زیبا بودن، حس حیرت، تعجب و تحسین عمیق را در انسان برمیانگیزند.
تلفظ
این واژه از نظر هجایی به صورت شِ + گِفْت + اَنْ + گیز تلفظ میشود که در آن مصوتهای کوتاه «ِ» (کسره) در دو هجای اول قرار دارند.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «شگفتانگیز» یا عبارتهای مشابه، خود عبارت «شگفت امیز یا شگفت انگیز» با ۱۹ حرف یا کلماتی چون حیرتآور، عجیب، شگرف و اعجابانگیز به کار میروند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای متعددی برای رساندن این مفهوم وجود دارند که رایجترین آنها Amazing و Wonderful است.
به فارسی
برابرهای اصیل و مترادفهای فارسی این واژه شامل حیرتآور، اعجابانگیز، تعجببرانگیز، شگرف، خارقالعاده، عجیب و غریب، و بهتآور هستند. این واژه کاملاً پارسی است و ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارد.
در قرآن
خود واژه «شگفتانگیز» به دلیل فارسی بودن در متن عربی قرآن وجود ندارد؛ اما مفاهیم معادل آن مانند واژه «عَجِیب» (آیه ۵ سوره ق) و واژه «عُجَاب» (آیه ۵ سوره ص به معنی بسیار شگفتانگیز) برای توصیف پدیدهها یا سخنان حیرتآور به کار رفتهاند.
نماد چیست
این صفت به عنوان یک مفهوم، نماد رسمی یا حیوانی خاصی ندارد؛ اما در ادبیات و فرهنگ بصری، مظهر و نماد عظمت آفرینش، کهکشانها، شکوفایی ناگهانی طبیعت و هر پدیده خارقالعادهای است که عقل انسان را به حیرت وامیدارد.
جمعبندی و توضیح کامل شگفت امیز یا شگفت انگیز
واژه «شگفتانگیز» یک صفت مرکب اصیل پارسی است که از ترکیب «شگفت» (به معنی تعجب و حیرت) و «انگیز» (بن مضارع از انگیختن به معنی برانگیزاننده) ساخته شده است. این واژه از نظر ریشهشناختی قدمت بالایی دارد و در زبانهای ایران باستان نظیر پهلوی و اوستایی نیز به صورتهای مشابه با معنای عجیب و نادر به کار میرفته است. معنای تحتاللفظی آن «برانگیزاننده شگفتی» است و برای توصیف هر چیزی که فراتر از حد عادی و مایه حیرت باشد استفاده میشود.
در کاربردهای گوناگون، این واژه معادل کلماتی چون خارقالعاده، بدیع و حیرتآور است و در زبانهای دیگر مانند انگلیسی با واژگانی نظیر Amazing مترادف میشود. اگرچه خود این لفظِ فارسی در متون مذهبی عربی مانند قرآن کریم وجود ندارد، اما مفاهیم همارز آن چون «عجیب» و «عجاب» به وفور برای توصیف پدیدههای شگرف خلقت به کار رفتهاند تا حس بهت و عظمت را در مخاطب ایجاد کنند.