یعنی چه
مرمر گچی یا رخام گچی، نوعی سنگ نرم، سفید یا نیمهشفاف از خانوادهٔ گچ (سولفات کلسیم آبدار یا ژیپس) است. این سنگ بر خلاف مرمر واقعی (که سنگ دگرگونی آهکی و سخت است)، بسیار نرم بوده، با ناخن خط میافتد و در تماس با اسید جوش نمیزند. به دلیل جلاپذیری و ظاهر چربمانندش، اصطلاحاً به آن مرمر میگوینع ولی در اصل نوعی گچ متراکم است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [marmar-e gachi] است که از دو واژهٔ مَرمَر (سنگ درخشان) و گَچی (منسوب به گچ) تشکیل شده است.
در جدول
در کدهای جدول و پرسشهای طراحان، پاسخ این واژه در صورت درخواست نام دیگر یا جنس آن، «مرمر گچی» (۷ حرف)، «آلاباستر» (۸ حرف) یا «رخام» (۴ حرف) است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی، برای تفکیک این سنگ از مرمر واقعی، بیشتر از اصطلاح Gypsum Alabaster یا Gypseous Alabaster استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این سنگ تزئینی و نرم، واژههای Alçılı kaymaktaşı یا Albatr به کار میروند.
به فارسی
معادلهای اصیلتر و علمیتر آن در زبان فارسی «رخام گچی» یا همان واژهٔ وامگرفتهٔ «آلاباستر» است که ساختار زمینشناسی آن را به درستی توصیف میکند.
نماد چیست
این سنگ به دلیل رنگ سفید ملایم و نیمهشفاف بودن، در هنر و اسطورهشناسی نماد پاکی، نور درونی و زیبایی بیعیبونقص است. با این حال، به خاطر سختی کم و آسیبپذیری در برابر آب و اسید، گاهی نماد زیبایی شکننده و فناپذیر به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مرمر گچی
مرمر گچی برخلاف نامش یک سنگ مرمر واقعی نیست. مرمر واقعی از دگرگونی سنگ آهک به دست میآید و بسیار سخت است، در حالی که مرمر گچی از جنس سولفات کلسیم آبدار (ژیپس) بوده و تودهای بسیار نرم و متراکم است که به راحتی با ناخن روی آن خط میافتد. در اصطلاح علمی و فرنگی به این سنگ «آلاباستر» یا «رخام گچی» میگویند.
این سنگ به دلیل قابلیت صیقلخوری بالا، جلاپذیری چشمنواز و نیمهشفاف بودن، از دوران باستان در مجسمهسازی و تزئینات داخلی ساختمانها کاربرد فراوانی داشته است. از آنجا که کار با آن بسیار آسانتر از مرمر ساختمانی است، در معماری سنتی و صنایع دستی به عنوان یک جایگزین ارزانتر اما شکیل برای مرمر واقعی استفاده میشود.
در لغتنامهها و فرهنگهای معادلیابی، ترکیب مرمر گچی یک اصطلاح بازاری و توصیفی تلقی میشود. ریشهٔ کلمه مرمر به یونانی (سنگ درخشان) برمیگردد و واژه گچ یک واژه کهن پهلوی است. این واژه در جدولهای کلمات متقاطع با تعداد ۷ حرف شناخته میشود.