یعنی چه
واژه پرتله در لغتنامههای شاخص فارسی معیار (مانند دهخدا و معین) ثبت نشده است؛ اما در فرهنگ بومی، نام یک غذای سنتی و باستانی در گویش لری (استان لرستان) است که با گندم و شیر پخته میشود. همچنین در زبان پشتو این کلمه به معنی مقایسه، سنجش و تطبیق کاربرد دارد.
تلفظ
این واژه در گویش لری و زبان پشتو به صورت پَرتَلَه (فتحه روی پ و ت) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که آش سنتی لرستان یا واژه مقایسه در زبان پشتو را مد نظر دارند.
به انگلیسی
برای اشاره به غذای سنتی لرستان از نگارش فینگلیش آن و برای معنای دوم واژه از معادل انگلیسی مقایسه استفاده میشود.
به ترکی
معادل این واژه در زبان ترکی بر اساس مفهوم پشتوی آن، به معنی سنجش و مقابله است.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه به فارسی معیار، بسته به زمینه کاربرد، برابر با «آش گندمشیر» (در فرهنگ لری) یا «مقایسه و قیاس» (در واژگان پشتو) است.
در قرآن
کلمه پرتله یک واژه بومی/قومی ایرانی و شرقی است و هیچگونه ریشه عربی یا کاربرد در قرآن و متون دینی اسلام ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ سنتی استان لرستان، پختن آش پرتله بیشتر در مراسمهای مذهبی، مناسبتهای خاص و به عنوان نذری انجام میشود و نمادی از همیاری و فرهنگ جمعی مردم منطقه است.
جمعبندی و توضیح کامل پرتله
واژه «پرتله» در زبان فارسی معیار و فصیح کاربرد رسمی ندارد و در لغتنامههای بزرگی مثل دهخدا یا عمید مدخلی برای آن تعریف نشده است. با این حال، این کلمه در دو قلمرو زبانی و فرهنگی دیگر کاملاً شناخته شده است؛ اول در گویش لری (به ویژه در استان لرستان) که نام یک آش بسیار قدیمی، سنتی و باستانی است که با شیر تازه و گندم کوبیده (گندمشیر) تهیه میشود.
دوم در زبان پشتو که از زبانهای ایرانی شرقی است و در آنجا «پرتله» (Partala) به معنای مقایسه، مقابله، سنجش و قیاس به کار میرود. بنابراین، اگر با این کلمه مواجه شدید، بسته به متن یا ریشه جغرافیایی آن، یا اشاره به یک آیین غذایی سنتی در غرب ایران دارد و یا یک اصطلاح زبانی به معنی سنجش در شرق مرزهای ایران است.