یعنی چه
تولیوم یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی است که در دستهٔ فلزات خاکی کمیاب (لانتانیدها) قرار دارد. این فلز بسیار نرم، شکلپذیر و دارای درخشندگی نقرهایرنگ است که به راحتی با چاقو بریده میشود. به دلیل نایاب بودن و فرآیند دشوار جداسازی، این عنصر کاربردهای خاص و محدودی در فناوریهای پیشرفته مانند ساخت لیزرهای پزشکی و منابع پرتو ایکس قابل حمل دارد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «تُولیوم» یا «تولیم» تلفظ میشود که برگرفته از تلفظ لاتین و انگلیسی آن است.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ طراحان برای سؤالاتی نظیر «عنصری از لانتانیدها»، «عنصر شیمیایی با عدد اتمی ۶۹» یا «فلز خاکی کمیاب شش حرفی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
نام علمی و انگلیسی این عنصر شیمیایی است که از نام باستانی منطقه اسکاندیناوی گرفته شده است.
به عربی
در متون علمی و منابع عربی، این واژه به صورت آوانویسی شده و با حروف ث یا ت نوشته میشود.
نماد چیست
نماد شیمیایی عنصر تولیوم در جدول تناوبی عناصر مِندِلیف، دو حرف لاتین Tm است.
جمعبندی و توضیح کامل تولیوم
تولیوم (Thulium) یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی با عدد اتمی ۶۹ و نماد شیمیایی Tm است که در گروه لانتانیدها یا همان عناصر خاکی کمیاب قرار دارد. این واژه یک وامواژهٔ علمی در زبان فارسی محسوب میشود و ریشهٔ آن به اصطلاح لاتین «Thule» برمیگردد که در جغرافیا و اسطورههای باستان، نامی برای دورترین نقطه در شمال اروپا یا منطقهٔ اسکاندیناوی بوده است. این عنصر در سال ۱۸۷۹ توسط دانشمند سوئدی «پر تئودور کلیو» کشف و نامگذاری شد.
این فلز در حالت خالص بسیار نرم، چکشخوار و دارای رنگ سفید نقرهای است. به دلیل واکنشپذیری و ویژگیهای خاص، تولیوم به راحتی در هوا تیره میشود و با آب واکنش میدهد. با وجود اینکه تولیوم از نظر فراوانی در پوستهٔ زمین از طلا و نقره فراوانتر است، اما به دلیل پراکندگی زیاد و دشواری شدید در فرآیند استخراج و جداسازی، یکی از گرانترین و کمیابترین فلزات خاکی به شمار میرود.
کاربردهای تولیوم به دلیل قیمت بالا و دسترسی محدود، بسیار تخصصی است. از مهمترین مصارف آن میتوان به تولید لیزرهای تولیوم در جراحیهای پزشکی (مانند سنگشکنی و جراحی بافت)، استفاده به عنوان منبع تابش پرتو ایکس در دستگاههای رادیوگرافی قابل حمل، و همچنین بهکارگیری در ساختارهای سرامیکی آهنرباها و صنایع پیشرفته الکترونیک اشاره کرد.