معنی
واژه نژاد در زبان فارسی به اصل، نسب و دودمان اشاره دارد. در مفاهیم مدرن زیستی و اجتماعی نیز به گروهی از انسانها که دارای ویژگیهای ظاهری، جغرافیایی یا ژنتیکی مشترک هستند، نژاد گفته میشود.
یعنی چه
وقتی در زبان فارسی از نژاد سخن به میان میآید، مفهوم اصالت خانوادگی و تبار مشخص مد نظر است. در ادبیات کهن، بهویژه شاهنامه فردوسی، داشتن نژاد (مانند نژاد کیانی یا پهلوانی) نشاندهنده بزرگی، پاکی و خرد ذاتی فرد به شمار میرفته است.
مترادف
این واژهها در متون ادبی و کاربردهای روزمره میتوانند بسته به بافت متن، به جای کلمه نژاد برای اشاره به ریشه و تبار استفاده شوند.
متضاد
برای واژه نژاد متضاد مستقیم و واحدی در زبان فارسی وجود ندارد؛ اما در سیاق اصالت و نسب، از این ترکیبها به عنوان مفهوم مخالف استفاده میشود.
هم خانواده
واژه نژاده به معنای اصیل و بانسب است. سایر کلمات نیز مشتقات و صفتهای ترکیبی ساختهشده از این ریشه هستند.
ریشه
این واژه از کلمات اصیل و کهن زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه دارد. نژاد از واژه پهلوی «نچاد» (Nižād) یا «تژاد» به معنای اصل، منشأ و تبار گرفته شده است.
جمله سازی
در جدول
کلمه نژاد دقیقاً ۴ حرف دارد. در طراحهای جدول کلماتی مانند تبار، نسل و دودمان نیز ممکن است به عنوان معادلهای آن مد نظر باشند.
به انگلیسی
واژه نژاد بسته به اینکه در بافت علوم اجتماعی و ویژگیهای انسانی به کار رود یا در مفهوم اصالت خانوادگی، معادلهای دقیق متفاوتی در زبانهای بینالمللی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل نژاد
واژه «نژاد» یکی از استوارترین و کهنترین واژگان زبان فارسی است که پیوند عمیقی با مفاهیم هویت، تبار و اصالت دارد. این کلمه در طول تاریخ ادبیات فارسی، بهویژه در آثار حماسی مانند شاهنامه فردوسی، نمادی از شرف دودمانی، خرد ذاتی و ریشهداری فرهنگی بوده است. داشتن نژاد یا نژاده بودن در گذشته ارزش اخلاقی و اجتماعی بالایی داشت که بر اصالت خانوادگی و شایستگی فرد دلالت میکرد.
در عصر مدرن و با توسعه علوم اجتماعی و زیستی، مفهوم نژاد دستخوش تغییر شد و امروزه بیشتر برای دستهبندی گروههای انسانی بر اساس ویژگیهای ظاهری، جغرافیایی یا ژنتیکی مشترک به کار میرود. اگرچه این واژه در متن قرآن مستقیماً نیامده، اما مفاهیم همارز آن مانند «شعوب» (ملتها) و «قبائل» (قبیلهها) برای شناخت متقابل انسانها مطرح شدهاند تا برابری ذاتی نوع بشر فارغ از رنگ و تبار یادآوری شود.