معنی
واژه «سی» در وهله اول نشاندهنده عدد ۳۰ (سه ده) در زبان فارسی است. علاوه بر این، در ادبیات و فارسی کهن به عنوان مخفف «سوی» به معنی طرف، جهت و برایِ نیز به کار میرفته است.
یعنی چه
در زبان عامه و رسمی به معنای مجموعهای شامل سی واحد است. همچنین در ساختارهای کهن به عنوان پسوند تشبیه (مانند طاووسسی به معنی طاووسمانند) کاربرد دارد.
مترادف
در نقش عددی معادل ۳۰ است و در نقش حرف اضافه با کلماتی چون سوی و برای ترادف دارد.
متضاد
این کلمه به دلیل ماهیت عددی و حرف اضافهای خود، دارای متضاد مستقیم و معنایی نیست.
هم خانواده
واژگانی که از ریشه عددی سی مشتق شدهاند و مفهوم ترتیبی، شمارشی یا زمانی آن را گسترش میدهند.
ریشه
در بخش عددی، این واژه ریشه کهن هندواروپایی دارد و در زبان پهلوی به صورت Sīh تلفظ میشده است. در نقش حرف اضافه نیز مخفف و دگرگونشده کلمه «سوی» در فارسی باستان است.
جمله سازی
به انگلیسی
بسته به اینکه در نقش عدد به کار رود یا حرف اضافه، معادلهای متفاوتی در انگلیسی دارد.
به عربی
در زبان عربی عدد ثلاثون معادل دقیق سی است که در آیات قرآن کریم نیز به همین شکل آمده است.
به ترکی
معادل عددی واژه سی در زبان ترکی استانبولی Otuz است.
به فارسی
برگردان خالص این واژه در شمارش فارسی به معنای سه مرتبه ده تایی و در ادبیات به معنای جهت و جانب است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه «سی» در زبان فارسی علاوه بر معنای عددی، به عنوان تلفظ حرف C در الفبای انگلیسی نیز جستجو میشود. این واژه در دنیای فناوری اشاره به «زبان برنامهنویسی سی» (C Programming Language) دارد که یکی از قدرتمندترین و قدیمیترین زبانهای رایانهای است.
جمعبندی و توضیح کامل سی
واژه «سی» یکی از کلمات کهن و کلیدی در زبان فارسی است که بیشتر به عنوان عدد شمارشی ۳۰ (سه دهتایی) شناخته میشود. این کلمه ریشهای عمیق در زبانهای پارسی باستان و میانه دارد. در متون کهن ادب فارسی، این واژه کاربرد دیگری نیز داشته و به عنوان مخفف «سوی» در نقش حرف اضافه یا پسوند تشبیه به کار میرفته است.
در فرهنگ ایرانی و اسلامی، عدد سی حامل نمادهای معنایی ارزشمندی است؛ برای نمونه در حروف ابجد نماینده حرف «لام» است و در منطقالطیر عطار، داستان «سی مرغ» نمادی شگفتانگیز از کمال، خودشناسی و رسیدن به حقیقت واحد را به تصویر میکشد. همچنین معادل عربی آن (ثلاثون) در آیات متعدد قرآن برای شمارش ماهها و شبها ذکر شده است.