یعنی چه
واژهٔ سراسیمه در زبان فارسی برای توصیف حالت فردی به کار میرود که به دلیل ترس، شیفتگی، یا اضطراب ناگهانی، کنترل ذهنی خود را کمی از دست داده و حرکاتی شتابزده، بینظم و پریشان از خود بروز میدهد.
مترادف
این کلمات همگی بیانگر حالت بیقراری، تشویش و دگرگونی روحی و رفتاری هستند.
متضاد
این واژگان نشاندهندهٔ حالت سکون، تسلط بر خویشتن و آرامش ذهنی در تضاد با سراسیمگی هستند.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند آشفته، هراسان یا طوفانزده به عنوان راهنما آمده و پاسخ معمولاً سراسیمه یا آسیمهسر است.
به انگلیسی
واژه frantic دقیقترین معادل برای نشان دادن ترکیب همزمانِ شتاب، اضطراب و آشفتگی در رفتار است.
به عربی
ترکیب «في حالة فزع» نیز در متنهای معاصر عربی برای توصیف دقیق حالت سراسیمگی استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، سراسیمه بودن نماد مادی یا حیوانی خاصی ندارد، اما به عنوان نماد روانیِ از دست رفتن تمرکز ذهنی، از همگسیختگی موقت فکر و رفتارهای بیاختیار ناشی از ترس و غافلگیری شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل سراسیمه
واژهٔ «سراسیمه» یک صفت اصیل و مرکب فارسی است که از ترکیب دو جزء «سر» و «آسیمه» (به معنی آشفته، حیران و گیج) ساخته شده است. این واژه در لغت و ادبیات فارسی به کسی اطلاق میشود که بر اثر یک اتفاق ناگهانی، وحشت، یا اضطراب شدید، دچار چنان آشفتگی فکری شده که رفتار و حرکاتش شتابزده، بینظم و دستپاچه به نظر میرسد.
این کلمه در آثار بزرگانی چون فردوسی و نظامی برای تصویرسازی صحنههای پرطوفان جنگ، فرار یا غافلگیریهای بزرگ به کار رفته است. بررسی معادلهای خارجی آن مانند frantic در انگلیسی یا مذعور در عربی نیز نشان میدهد که مفهوم مرکزی این واژه، تلاقیِ همزمانِ «سرعت و شتاب» با «ترس و پریشانی» است و پایداری روانی در آن وجود ندارد.