یعنی چه
این عبارت یک ترکیب توصیفی در زبان فارسی است که به واقعه به دنیا آمدن زرتشت، پیامبر باستانی ایران اشاره دارد. واژه «زایش» به معنی ولادت و تکون است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت [زایِ شِ زَر تُشت] یا [زایِ شِ زَر دُشت] صورت میگیرد.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول عبارت «زایش زرتشت» با ۹ حرف است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ایرانشناسی برای اشاره به این واقعه از عبارات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی نام زرتشت به صورت «زرادشت» معرب شده و برای زایش او از واژههای میلاد یا مولد استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای روان و رایج این ترکیب در زبان فارسی امروزی، عباراتی چون «زادروز زرتشت» یا «تولد زرتشت» هستند.
در قرآن
نام زرتشت یا عبارت زایش زرتشت در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما در آیه ۱۷ سوره حج از آیین او با عنوان «المجوس» یاد شده که مفسران آنها را پیروان زرتشتِ صاحبکتاب میدانند.
نماد چیست
در فرهنگ ایران باستان و اساطیر زرتشتی، زایش او در روز ششم فروردین (خردادروز) رخ داده و نماد آغاز روشنایی و اندیشه نیک است. بر اساس متون پهلوی، او تنها نوزادی بود که هنگام زایش بهجای گریه، خندید که نماد شکست اهریمن است.
جمعبندی و توضیح کامل زایش زرتشت
عبارت «زایش زرتشت» یک اصطلاح مستقل و واژگانی در لغتنامهها نیست، بلکه یک ترکیب توصیفیِ روشن برای اشاره به تولد و زادروز پیامبر ایران باستان است. واژه زایش از ریشه زبانهای ایرانی میانه و پهلوی (zāyišn) به معنی ولادت بوده و نام زرتشت نیز برگرفته از اوستایی (Zaraθuštra) است.
این مناسبت تاریخی و آیینی در فرهنگ زرتشتیان با روایات مینوی و شگفتانگیزی همراه است؛ از جمله اینکه بر اساس کتابهای پهلوی مانند دینکرد و زادسپرم، زرتشت هنگام به دنیا آمدن خندید که این خنده نماد فروریختن ناامیدی و شکست تاریکی قلمداد میشود.
در تقویم سنتی و رسمی زرتشتیان، روز ششم فروردینماه که به «خرداد روز» معروف است، به عنوان روز زایش زرتشت و همچنین روز انگیزش (بعثت) او جشن گرفته میشود و از منزلت فرهنگی و اساطیری بالایی برخوردار است.