یعنی چه
قشعریره در لغت به حالتی گفته میشود که پوست بدن جمع شده و موها بر اندام راست ایستند. این حالت معمولاً به صورت ناگهانی رخ میدهد و با لرزش بدن، به ویژه در زمان شروع تب، ترس شدید یا قرار گرفتن در معرض سرمای ناگهانی همراه است.
تلفظ
این واژه به صورت فتح قاف، فتح شین، سکون عین، کسر راء اول، فتح راء دوم و هاء ملفوظ تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند لرز، لرزه، ارتعاش، چنده و اقشعرار با این مفهوم همپوشانی دارند.
به انگلیسی
در واژهنامههای پزشکی و عمومی انگلیسی، بسته به نوع واکنش بدن از واژههای متفاوتی استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه رباعی مجرد «قشعر» است.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق برای این حالت شامل واژههایی چون لرزه، چنده (لرزش ناگهانی از یادآوری امر ناخوشایند)، فراشا و مورمور شدن پوست هستند.
در قرآن
خود واژه «قشعریره» در قرآن نیست، اما فعل همخانواده آن در آیه ۲۳ سوره مبارکه زمر به صورت «تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ» به کار رفته که توصیفکننده حالت خشیت و لرزش پوست مؤمنان هنگام شنیدن آیات الهی است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و توصیفی، این حالت نماد دگرگونی عمیق درونی، ترس شدید عاطفی یا معنوی، و نهایت تأثیرپذیری روح از یک پدیده شگفتآور یا هولناک به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قشعریره
واژه «قشعریره» یک وامواژه عربی در زبان فارسی است که به واکنش فیزیولوژیکی و ناگهانی بدن اشاره دارد؛ حالتی که در آن پوست جمع شده، موها سیخ میشوند و لرزهای گذرا اندام را فرامیگیرد. این پدیده معمولاً در اثر عوامل محرک بیرونی نظیر سرمای شدید، یا محرکهای درونی و روانی همچون ترس، شگفتی و هیجانات عاطفی رخ میدهد. در اصطلاح پزشکی سنتی نیز غالباً به لرز اولیه پیش از بروز تب اطلاق میشود.
اگرچه خود این واژه به صورت اسمی در متن قرآن کریم نیامده است، اما ساختار فعلی آن در سوره زمر برای تصویر کردن بالاترین درجه خشیت، خداترسی و تأثیرپذیری معنوی مؤمنان حقیقی هنگام استماع کلام وحی به کار رفته است؛ از این رو در متون ادبی و عرفانی فارسی، قشعریره علاوه بر بار معنایی مادی و پزشکی، نمادی از تجلی وجد، هراس صوفیانه و تأثر عمیق قلبی در محضر امر قدسی است.