غابن و مغبون یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل غابن و مغبون

اصطلاح «غابن و مغبون» ریشه در زبان عربی و مباحث فقهی و حقوقی دارد که به مرور زمان وارد زبان فارسی شده است. این واژه‌ها از ریشه ثلاثی «غ ب ن» گرفته شده‌اند که به معنای نقصان، کمبود و فریب در معامله است. در یک دادوستد، غابن فردی است که با زیرکی نامشروع یا پنهان‌کاری، سود نامتعارفی را به دست می‌آورد و طرف مقابل را دچار خسارت می‌کند. در طرف مقابل، مغبون کسی است که به دلیل ناآگاهی از قیمت واقعی بازار یا اعتماد بیجا، کالا را بسیار گران‌تر خریده یا بسیار ارزان‌تر فروخته است.

در قانون مدنی و فقه اسلامی، برای حمایت از فرد مغبون، اختیاری به نام «خیار غبن» در نظر گرفته شده است که به او اجازه می‌دهد معامله را فسخ کند. مفهوم این دو واژه در ادبیات عرفانی و اخلاقی نیز توسعه یافته است؛ به طوری که دنیا به بازاری تشبیه شده که انسان در آن می‌تواند با از دست دادن عمر و سرمایه معنوی خود، مغبون اصلی جهان باشد. آیه شریفه «ذلک یوم التغابن» در قرآن کریم نیز به روز قیامت اشاره دارد که در آن زیان‌کاری واقعی مشخص می‌شود.