یعنی چه
ترکیب «ذکر مثال» به معنای نام بردن یا بیان کردن یک نمونه، مدل یا مصداق عینی برای توضیح، تبیین و سادهسازی یک مطلب پیچیده یا کلی است تا مخاطب بتواند آن را بهتر درک کند.
جمله سازی
تلفظ
این اصطلاح از دو واژه عربی ساخته شده و در زبان فارسی با کسرِ اضافه به صورت [ذِکْ رِ مِ ثا لْ] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «نمونه آوردن برای روشن شدن مطلب» یا تعابیر مشابه، عبارت ۷ حرفی «ذکر مثال» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از عبارات فعلی یا اسامی خاص مانند تمثیل و نمونهآوری استفاده میشود.
به عربی
اگرچه اجزای این واژه عربی هستند، اما در زبان عربی معاصر برای این مفهوم بیشتر از ترکیبهایی نظیر ضرب مثال یا تقدیم مثال استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای خالص یا رایج فارسی برای این اصطلاح ترکیبی عبارتند از: نمونهآوری، شاهدآوری، مصداقآوری، نمونه زدن و مَثَل آوردن که همگی یک مفهوم را میرسانند.
در قرآن
عین ترکیب «ذکر مثال» در قرآن نیامده است، اما مفهوم آن تحت عنوان «ضرب الامثال» بسیار فراوان است؛ مانند آیه ۲۶ سوره بقره: «إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا...» که به سنت الهی در آوردن مثالهای گوناگون برای فهم بشر اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل ذکر مثال
اصطلاح «ذکر مثال» یک ترکیب زبانی بسیار کاربردی در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشه عربی (ذکر به معنی یاد کردن و بیان کردن؛ مثال به معنی نمونه و شبیه) تشکیل شده است. این عبارت در فضاهای آموزشی، پژوهشی و گفتگوهای روزمره زمانی به کار میرود که گوینده برای خروج از کلیگویی و ابهام، یک مصداق عینی و ملموس را مطرح میکند تا ذهن مخاطب به درک روشنی از مطلب برسد.
اگرچه خود این ترکیب ساختاری کاملاً قرآنی ندارد، اما اصل مَثَل زدن و تمثیلآوری یکی از روشهای اصلی تبیین مفاهیم عمیق اخلاقی و توحیدی در کتاب آسمانی مسلمانان است. در حل جدول نیز این عبارت معادل دقیق مفهوم نمونهآوری و یک پاسخ هفتحرفی رایج به شمار میرود.