یعنی چه
خودشیفتگی حالتی روانی یا رفتاری است که در آن فرد به شکل افراطی شیفته، مجذوب و خشنود از ظاهر، کردار یا افکار خود است و خود را برتر از دیگران میداند. در روانشناسی، نوع حاد آن یک اختلال شخصیت به شمار میرود (NPD). این واژه از نظر مفهومی ترجمه اصطلاح غربی Narcissism است.
تنزلو
تلفظ این واژه متشکل از بخشهای «خود» (با ضمه خ و واو صامت) و «شیفتگی» (به کسر ت) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای این مفهوم معمولاً واژههای خودشیفتگی (۹ حرف)، نارسیسیسم (۹ حرف) یا خودپسندی (۸ حرف) مورد سؤال قرار میگیرند.
به انگلیسی
واژه تخصصی روانشناسی برای این مفهوم Narcissism است که ریشه در اساطیر یونان دارد.
به عربی
در زبان عربی از واژه النرجسیة برای معادل مستقیم نارسیسیسم و از العجب و الأنانیه برای مفاهیم خودپسندی و خودخواهی استفاده میشود.
در قرآن
خودِ واژه «خودشیفتگی» در قرآن وجود ندارد، اما این مفهوم اخلاقی در قالب واژههایی چون «عُجب» (خودپسندی)، «خُيلاء» (تکبر) و تعابیری مانند صفت «مُخْتالٍ فَخُور» (خودپسند فخرفروش در آیه ۱۸ سوره لقمان) یا پرستش هوای نفس به شدت ملامت شده است.
نماد چیست
گل نرگس بر اساس اسطورهشناسی یونان و داستان جوانی به نام نارسیس که عاشق عکس خود در آب شد و در همانجا جان باخت و به گل تبدیل شد، نماد اصلی خودشیفتگی است. آینه نیز در فرهنگهای مختلف نماد خویشتنبینی و خودشیفتگی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل خودشیفتگی
واژه «خودشیفتگی» ترکیبی فارسی از «خود» و «شیفتگی» (از مصدر شیفتن به معنی عاشق شدن) است. این اصطلاح دقیقاً معادل واژه غربی نارسیسیسم (Narcissism) بوده و ریشه در اساطیر یونان باستان دارد؛ جایی که جوانی زیبارو به نام نارسیس با دیدن بازتاب چهره خود در آب، چنان شیفته خویش شد که در همان حال جان سپرد و به گل نرگس تبدیل گشت.
در حوزه روانشناسی، خودشیفتگی از یک ویژگی شخصیتی ساده تا یک اختلال روانی حاد و جدی به نام «اختلال شخصیت خودشیفته» (NPD) دستهبندی میشود. افراد مبتلا به این عارضه، نیاز شدیدی به تمجید دیگران دارند، فاقد حس همدلی هستند و خود را به طور اغراقآمیزی برتر و مهمتر از آنچه هستند میپندارند.
در فرهنگ اسلامی و آیات قرآن کریم، هرچند لفظ خودشیفتگی به طور مستقیم به کار نرفته، اما رذایل اخلاقی همپوشان با آن مانند عُجب (خودپسندی درونفردی)، تکبر (برتربینی نسبت به دیگران) و غرور به شدت نکوهش شده و به عنوان موانع اصلی رشد معنوی و انسانی معرفی شدهاند.