معنی
در واژهنامههای فارسی، مطمئن به کسی یا چیزی گفته میشود که در آن هیچگونه شک، تردید یا هراسی وجود نداشته باشد. این کلمه دو جنبهٔ معنایی عمده دارد: یکی حالت روانی انسان که به یقین و آرامش قلبی رسیده است، و دیگری ویژگی یک شیء، مکان یا شخص که امنیت و قابلیت اعتماد بالایی دارد.
یعنی چه
عبارت مطمئن زمانی به کار میرود که فرد از صحت یک کار، صداقت یک شخص یا پایداری یک وضعیت کاملاً آسودهخاطر باشد و هیچگونه دغدغه، تزلزل یا نگرانی ذهنی در آن باره نداشته باشد.
مترادف
این کلمات همگی در انتقال مفهوم ثبات، پایداری و دور بودن از شک و اضطراب با واژه مطمئن مشترک هستند.
متضاد
واژههایی که نشاندهندهٔ وضعیت تزلزل، شک، هراس و نبود پایداری ذهنی یا عینی هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از یک ریشه اشتقاق یافتهاند و مفهوم آرامش و استقرار را در بر دارند.
ریشه
این واژه از زبان عربی به فارسی وارد شده و از ریشهٔ رباعی مجرد «ط م أ ن» (طَمَأَنَ / اطمأنّ) گرفته شده است که در اصل به معنای آرام شدن، سکون یافتن و پناه گرفتن در وضعیت پایداری و ثبات است.
جمله سازی
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژهٔ مطمئن به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «آسودهخاطر»، «قابل اعتماد» یا «دارای یقین» به کار میرود و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد جملات، معادلهای متفاوتی در انگلیسی برای انتقال مفهوم مطمئن وجود دارد که هم جنبهٔ ذهنی (یقین) و هم جنبهٔ عینی (امنیت و پایداری) را پوشش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل مطمئن
واژهٔ مطمئن یکی از کلیدیترین لغات در زبان فارسی است که ابعاد روانی و کاربردی عمیقی را منعکس میکند. این کلمه ریشه در فرهنگ و زبان عربی دارد و ساختار آن به مفهوم سکون، آرامش قلبی و دوری از هرگونه تزلزل اشاره میکند. هنگامی که از شخص یا وضعیتی مطمئن هستیم، در واقع یک حاشیهٔ امن روحی یا مادی برای خود ایجاد کردهایم که ما را از اضطرابِ ناشی از مجهولات دور نگه میدارد.
در متون دینی و عرفانی نیز این واژه مرتبهٔ بالایی دارد؛ برای نمونه، تعبیر معروف «نفس مطمئنه» در قرآن کریم به مرتبهای از تکامل روح انسانی اشاره دارد که در سایهٔ پیوند با حق و یاد پروردگار، به چنان ثبات و یقین استواری دست یافته که هیچ حادثه و دگرگونی روحی نمیتواند آرامش آن را سلب کند. به طور خلاصه، مطمئن بودن نهتنها یک صفت کیفی برای ابزارها و انسانهای قابل اعتماد است، بلکه یک حالت مطلوب ذهنی برای رهایی از شک و تردید به شمار میرود.