یعنی چه
این عبارت در لغت به معنای «همراه ماهی» یا «صاحب ماهی بزرگ» است و در اصطلاح تفسیری و قرآنی، لقب حضرت یونس بن متی (ع) است؛ پیامبری که به دلیل ترک اولی، مدتی در شکم ماهی محبوس گردید.
تلفظ
این ترکیبِ اضافیِ عربی در زبان فارسی به صورت «صاحِبُ الْحوت» با کسرهٔ حاء و ضمهٔ باء تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «لقب حضرت یونس»، «صاحب ماهی» یا «لقب قرآنی یونس پیامبر»، عبارت ۹ حرفی «صاحب الحوت» یا عبارتهای بدیل آن مانند «ذوالنون» به کار میرود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ترجمههای قرآن، این لقب به صورت ترجمه تحتاللفظی یا با اشاره مستقیم به نام حضرت یونس (Jonah) ارایه میشود.
به عربی
این ترکیب اصالتاً عربی است و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین صورت یا به شکل «ذو النون» برای اشاره به ماجرای حضرت یونس استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این عبارت «یارِ ماهی» یا «همراهِ ماهی بزرگ» است که اشاره به سرگذشت حضرت یونس دارد.
در قرآن
این لقب دقیقاً یکبار در آیه ۴۸ سوره قلم («ولا تكن كصاحب الحوت») به کار رفته و به پیامبر اسلام (ص) توصیه میکند که در شکیبایی مانند او نباشد. همچنین در سوره انبیاء از او با عنوان «ذو النون» یاد شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، صاحب الحوت نمادی از پشیمانی زودهنگام، ابتلا به سختی شدید در تاریکیهای گرفتاری، و در نهایت رهایی و نجات معجزهآسا به برکت تسبیح و استغفار (ذکر یونسیه) است.
جمعبندی و توضیح کامل صاحب الحوت
عبارت «صاحب الحوت» یک ترکیب اضافه لقبی و قرآنی است که به معنای «همراه یا ملازم ماهی بزرگ» بوده و منحصراً به حضرت یونس (ع) اشاره دارد. این نامگذاری ریشه در سرگذشت تاریخی و الهی این پیامبر دارد که پس از ناامیدی از هدایت قوم خود، سوار بر کشتی شد و در پی طوفان، به شکم یک ماهی بزرگ فرو رفت و در آن تاریکی به عبادت و استغفار پرداخت.
این اصطلاح قرآنی که در سوره قلم به آن تصریح شده، در ادبیات، عرفان و فرهنگ اسلامی به عنوان یک نماد برجسته برای توبه، صبر در برابر شداید، و رهایی از بحرانهای بزرگ به واسطه ممارست در ذکر و یاد خداوند شناخته میشود. در حل جدول و واژهشناسی تاریخی نیز، این عبارت همواره مترادف با نام حضرت یونس و لقب دیگر او یعنی «ذوالنون» در نظر گرفته میشود.