یعنی چه
سوداپرستی در زبان فارسی دو ساحت معنایی دارد: اول، جنبه اخلاقی و مادی که به معنای حرصورزی، منفعتطلبی افراطی و پرستش خواستههای نفسانی است؛ دوم، جنبه ادبی و عرفانی که به معنای تسلیم شور، شیدایی و خیالات عاشقانه بودن و جانفشانی در راه عشق است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «سودا» (بر وزن فردا) و «پرستی» (بر وزن هستی) تشکیل شده و به صورت [savdā-parasti] خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این مدخل در جدول «سوداپرستی» است که ۹ حرف دارد. بسته به طراح جدول، کلماتی مانند هواپرستی یا دنیاپرستی نیز ممکن است به عنوان جایگزین مطرح شوند.
به انگلیسی
با توجه به بافت متن، معادل انگلیسی آن تفاوت دارد؛ در مفهوم مادی و حریصانه از Materialism یا Greed-worship و در مفهوم تسلیم تمایلات و خیالات بودن از Sensuality استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی این واژه ترکیبی شامل دنیاپرستی، مالپرستی، طمعورزی، خودمحوری سوداگرانه و در اشعار عرفانی به معنی شیدایی و عشق بیحدومرز است.
در قرآن
عین واژه «سوداپرستی» در قرآن کریم نیامده است، اما مصداق مفهومی آن در آیات الهی با تعابیری همچون «إلهَهُ هَواهُ» (کسی که هوای نفسش را معبود خود قرار داده) در آیه ۲۳ سوره جاثیه، و همچنین مفاهیم «حب الدنیا» و «طمع» ملامت شده است.
نماد چیست
در ادبیات اخلاقی نماد اسارت در چاه تمایلات نفسانی و دوری از خداپرستی است. در ادبیات عاشقانه، «مجنون» مظهر بارز سوداپرستی (عشق فراتر از عقل) به شمار میرود. همچنین در طب سنتی، رنگ سیاه و فصل پاییز نماد خلط سودا هستند.
جمعبندی و توضیح کامل سودا پرستی
واژه «سوداپرستی» یک ترکیب فصیح و کهن در زبان فارسی است که از درآمیختن «سودا» (برگرفته از سواد عربی به معنی سیاهی و خلط سودا در طب قدیم) و «پرستی» (از پرستیدن) ایجاد شده است. این واژه دو روی کاملاً متفاوت دارد؛ در نگاه اخلاقی و فلسفی، به معنای غرق شدن در مادیات، منفعتطلبی وسواسی، و ترجیح دادن هوای نفس بر عقل و معنویت است که با تعابیر قرآنیِ هواپرستی همپوشانی دارد.
در مقابل، نگاه ادبی و عرفانی به این واژه کاملاً مثبت و پرشور است. در این بافت، سوداپرستی یعنی دست کشیدن از عقل مصلحتاندیش و تسلیمِ شیدایی، جنونِ عشق و خیالاتِ پاک عاشقانه شدن. از همین رو، این کلمه بسته به این که در یک متن اخلاقی به کار رود یا در یک غزل عاشقانه، معنایی از پستترین درجات مادیگرایی تا عالیترین مراتب جانفشانی در راه معشوق را به خود میگیرد.