یعنی چه
واژه الابتر در اصل لغت برای حیوان دمبریده به کار میرفته و سپس به صورت کنایه و استعاره برای انسانهای بیفرزند و بدون عقب (مقطوعالنسل) یا کارهایی که ناقص و ابتر رها شده و به سرانجام نرسیدهاند، استفاده شده است.
تلفظ
این کلمه با سکون روی حرف «ل»، فتحه روی «أ»، سکون روی «ب» و فتحه روی «ت» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمه الابتر به عنوان پاسخ برای راهنماهای «دمبریده»، «بینسل» یا «ناقص» کاربرد دارد و دقیقاً شش حرفی است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، برای معنای بیفرزند از Childless، برای دمبریده فیزیکی از Tailless و برای مفاهیم انتزاعی از واژههایی مانند Severed یا Incomplete استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود اصالتاً عربی و از ریشه «ب-ت-ر» به معنای بریدن پیش از اتمامِ طبیعی است.
به فارسی
در زبان فارسی این واژه به صورت وامواژه عینا استفاده میشود و معادلهای روان آن شامل مقطوعالنسل، بیتبار، بیعقب و ناتمام هستند.
در قرآن
در آیه «إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ»، خداوند در پاسخ به مشرکانی (مانند عاص بن وائل) که پیامبر را به خاطر نداشتن فرزند پسر طعنه میزدند و ابتر میخواندند، اعلام کرد که خودِ آن دشمن کینهتوز، ابتر و بیدنباله و بریده از خیر خواهد بود.
نماد چیست
در فرهنگ جاهلیت نماد ننگِ بیفرزند ماندن و از بین رفتن یاد فرد بود، اما در فرهنگ اسلامی به نماد قطع شدن یاد و اثر دشمنان حق و نافرجام ماندن اعمال ستمگران تبدیل شد.
جمعبندی و توضیح کامل الابتر
واژه «الابتر» ریشه در زبان عربی دارد و از مصدر «بتر» به معنای قطع کردن و بریدن گرفته شده است. این کلمه در اصل برای توصیف حیواناتی به کار میرفت که دم آنها بریده شده بود، اما به مرور زمان به شکل کنایهای برای انسانهای بیفرزند یا کارهای ناقص و نافرجام استفاده شد.
شهرت اصلی این واژه در فرهنگ اسلامی به سبب نزول سوره مبارکه کوثر است؛ جایی که دشمنان پیامبر اسلام (ص) به دلیل نداشتن فرزند پسر، ایشان را با این لقب تحقیر میکردند، اما قرآن کریم با نزول خیر کثیر (کوثر)، دشمنان را ابتر واقعی و مقطوعالنسل نامید.
امروزه این واژه در ادبیات فارسی و در حل جدولهای متقاطع نیز کاربرد دارد و نمادی از بریدگی، ناتمامی، زوال نام و بیآینده بودن یک جریان یا یک شخص به شمار میرود.