یعنی چه
ثنویت (دوگانهگرایی) یعنی اعتقاد به وجود دو اصل یا دو مبدأ مستقل، متضاد و همیشگی در هستی که معمولاً به صورت خیر و شر یا نور و ظلمت نمود پیدا میکند. تثلیث (سهگانهباوری) نیز در اصطلاح الهیات مسیحی به معنای اعتقاد به خدای واحد در سه اقنوم یا سه مظهر متمایز یعنی پدر، پسر و روحالقدس است که در عین تعدد، ذات واحدی دارند.
تلفظ
واژه اول به صورت ثَنَوِیّت (فَتْحه بر ث و ن، واو مکسور، یاء مشدد و مکسور) و واژه دوم به صورت تَثلیث (فَتْحه بر ت، ث ساکن و لام مکسور) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای شرح در متن یا کلمات متقاطع، اگر نشانههای مربوط به باورهای دوگانهانگاری ادیان باستان و سهگانهباوری مسیحیت در یک جا پرسش شود، پاسخ دقیق آن عبارت ۱۱ حرفی «ثنویت و تثلیث» است.
به انگلیسی
برای واژه ثنویت از معادل Dualism و برای واژه تثلیث از معادلهای Trinity یا Triunity در زبان انگلیسی استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق و سره این دو مفهوم کلامی و فلسفی در زبان فارسی، اصطلاحات «دوگانهباوری (یا دوگانهگرایی)» برای ثنویت، و «سهگانهباوری (یا سهگانگی مقدس)» برای تثلیث است.
در قرآن
اگرچه خود این واژهها در متن قرآن نیامدهاند، اما مفاهیم آنها به شدت نقد شده است؛ قرآن در آیه ۵۱ سوره نحل با عبارت «لَا تَتَّخِذُوا إِلَٰهَيْنِ اثْنَيْنِ» اندیشه ثنویت را رد میکند و در آیه ۱۷۱ سوره نساء با عبارت «وَلَا تَقُولُوا ثَلَاثَةٌ ۚ انْتَهُوا خَيْرًا لَكُمْ» و آیه ۷۳ سوره مائده، باور تثلیث را صراحتاً نفی کرده و آن را کفر میخواند.
نماد چیست
ثنویت معمولاً با نمادهایی چون «یین و یانگ» در شرق یا تقابل «اهورامزدا و اهریمن» در ایران باستان شناخته میشود که نشاندهنده دو نیروی متضاد هستی است. تثلیث نیز در هنر و الهیات مسیحی با نمادهایی مانند «مثلث متساویالاضلاع»، «حلقههای بورومهاین» یا گیاه «شبدر سه برگ» نمایش داده میشود که بیانگر سه اقنوم در یک ذات واحد هستند.
جمعبندی و توضیح کامل ثنویت و تثلیث
عبارت «ثنویت و تثلیث» به دو جریان و باور بزرگ الهیاتی و فلسفی در تاریخ ادیان اشاره دارد که هر دو در مرزبندی مشخصی با توحید مطلق و یکتاپرستی اسلامی قرار میگیرند. ثنویت یا دوگانهگرایی، جهان را حاصل تجلی یا نبرد دو مبدأ کاملاً مستقل و همعرض (مانند خیر و شر یا روح و ماده) میداند که ریشههای آن را میتوان در آیینهای ایران باستان مانند مانویت و زرتشتیگری کلامی یا فلسفههای دوآلیستی جستجو کرد.
در مقابل، تثلیث اصطلاحی کلیدی در کلام و الهیات مسیحی است که به معنای سهگانگی در عین یگانگی است. پیروان این دیدگاه معتقدند که خداوند ذات واحدی دارد که در سه اقنوم یا مظهرِ پدر (آفریدگار)، پسر (تجسم الهی در قالب مسیح) و روحالقدس (نیروی هدایتگر) آشکار شده است. آموزههای اسلامی و متن قرآن کریم هر دو دیدگاه را به طور قاطع رد کرده و بر یکتایی مطلق ذات باریتعالی پای میفشارند.