یعنی چه
این عبارت دو معنای عمده دارد: در اصطلاح پزشکی و ارتوپدی، یک ناهنجاری مادرزادی و ژنتیکی نادر (اکتروداکتیلی) است که به دلیل رشد ناقص استخوانها، شکافی عمیق و Vشکل در کف دست ایجاد میشود. در کاربرد عامیانه نیز به دستی اشاره دارد که پوست آن به دلیل سرما، خشکی یا کار سنگین دچار ترک و چاک شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدول خودِ «دست شکاف دار» با ۱۰ حرف است. همچنین ممکن است با عناوینی چون دست خرچنگی یا اکتروداکتیلی نیز مطرح شود.
به انگلیسی
در متون علمی و پزشکی از اصطلاحات Cleft hand یا Split hand و در اصطلاح عامیانه پزشکی از Lobster claw hand استفاده میشود. برای مفهوم خشکی پوست نیز Cracked hand یا Chapped hand به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به عارضه مادرزادی اصطلاح «اليد المشقوقة» یا «انشقاق اليد» تجویز میشود و برای دست آسیبدیده از سرما و خشکی عبارت «يد متشققة» یا «يد متصدعة» کاربرد دارد.
به فارسی
این اصطلاح ترکیبی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی (دفتر یازدهم/ارتاپزشکی) به عنوان معادل واژگان فرنگی وضع شده است. در زبان فارسی اصیل با توجه به سیاق متن، مترادفهای آن «دست خرچنگی» (پزشکی) یا «دست ترکخورده و خشک» (عامیانه) هستند.
در قرآن
عبارت «دست شکافدار» یک اصطلاح کاملاً مدرن پزشکی و توصیفی است؛ بنابراین در متن قرآن کریم، متون فقهی، حدیثی و روایات کهن به این صورت استعمال نشده و فاقد ریشه قرآنی است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات توصیفی، این عبارت نمادی از کار یدی سنگین، فقر، خشکی روزگار و زحمت فراوان است. در سینما و رسانهها (مانند فیلم جادوگران ۲۰۲۰) گاهی به اشتباه برای به تصویر کشیدن کاراکترهای خبیث استفاده شده که با اعتراض جامعه معلولین مواجه گردید؛ از این رو در علم نماد خاصی نیست.
جمعبندی و توضیح کامل دست شکاف دار
عبارت «دست شکافدار» اصطلاحی است که عمدتاً دو ساحت معنایی کاملاً مجزا را در بر میگیرد. در لایه نخست و علمی، این واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای توصیف یک ناهنجاری مادرزادی ارتوپدی به نام اکتروداکتیلی است که در آن انگشتان میانی و استخوانهای کف دست به درستی رشد نکرده و ظاهری Vشکل و شبیه به چنگال خرچنگ پیدا میکنند. این اصطلاح پزشکی فاقد هرگونه پیشینه یا تاویل قرآنی و عرفانی است و صرفاً به عنوان یک وضعیت ژنتیکی نادر شناخته میشود.
در ساحت دوم و عامیانه، این ترکیب به صورت توصیفی برای دستهایی به کار میرود که بر اثر مواجهه با سرمای شدید، خشکی مفرط هوا، یا انجام کارهای بدنی و یدی سخت دچار آسیب، چاک و ترکهای عمیق پوستی شدهاند. در این کاربرد، اصطلاح مذکور بیشتر جنبه کنایی و نمادین داشته و بازتابدهنده رنج، زحمت فراوان و تلاش برای کسب روزی است.