معنی
این کلمه دو معنای کاملاً متفاوت دارد: در اساطیر نورس به نژادی از غولهای قدرتمند و رقیب خدایان اشاره میکند، و در زبان عربی و رسمالخط قرآنی، فعلی به معنای عطا کردن، دادن یا پرداختن مال و زکات است.
یعنی چه
بسته به متن، یا به معنای ابرموجودات سرکش و مهارنشدنی طبیعت در اساطیر اسکاندیناوی است و یا به معنای انجام دادن عمل بخشش و پرداخت حقوق مالی در متون اسلامی.
تلفظ
تلفظ واژه اساطیری به صورت یوتون یا جوتون است. در کاربرد قرآنی، این واژه در اصل «یُؤْتُونَ» با همزه ساکن تلفظ میشود که در جستجوهای عامیانه بدون همزه نوشته میشود.
به انگلیسی
برای مفهوم اساطیری از کلمات Jötunn و Giant استفاده میشود و برای مفهوم قرآنی افعال They give یا They pay به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به غولهای نورس از تعبیر عمالقة استفاده میشود و خودِ واژه در قرآن به صورت فعل مضارع يُعطون معنا میشود.
به فارسی
در برگردان فارسی، برای بخش اساطیری واژههای «غول» یا «دیو پیشین» مناسب است و برای بخش قرآنی، برگردان دقیق آن «میدهند»، «عطا میکنند» یا «میپردازند» است.
در قرآن
این واژه با رسمالخط «یُؤْتُونَ» ۸۲ بار در قرآن کریم تکرار شده است. مشهورترین کاربرد آن در توصیف صفات مؤمنان راستین است که نماز را برپا میدارند و زکات مال خود را میپردازند؛ مانند آیه ۴ سوره لقمان: «الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ».
نماد چیست
در اسطورهشناسی، یوتونها نماد نیروهای مهارنشدنی طبیعت، سرما، زمستان سخت و آشوب پیش از خلقت هستند. در فرهنگ قرآنی، این فعل نماد دستِ دهنده، عبودیت مالی، سخاوت و مسئولیتپذیری اجتماعی در برابر نیازمندان است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه خارجی Jötunn ریشه در زبان نورس باستان دارد و از نظر واژهشناسی احتمالاً به معنی «بلعنده» یا «خورنده» است. این موجودات در کیهانشناسی اسکاندیناوی در قلمرویی به نام یوتونهایم زندگی میکنند و نماد تقابل با نظم خدایان هستند.
جمعبندی و توضیح کامل یوتون
واژه «یوتون» در زبان و ادبیات فارسی دارای دو هویت کاملاً مجزا و مستقل است که هر کدام به یک حوزه معنایی متفاوت تعلق دارند. در وجه اول، این کلمه یک وامواژه اسطورهای از زبانهای ژرمنی و نورس باستان (Jötunn) است که به غولها یا ابرموجودات باستانی اسکاندیناوی اشاره دارد. این موجودات ساکن یوتونهایم، همواره در ستیز با خدایانی چون ثور و اودین بوده و نمادی از نیروهای سرکش، مخرب و بینظم طبیعت به شمار میروند.
در وجه دوم، این کلمه شکل سادهشده و بدون همزه فعل عربی «یُؤْتُونَ» است که در جستجوهای اینترنتی و متون فارسی رواج دارد. این فعل مضارع در قرآن کریم کاربرد فراوانی دارد و به معنای «میبخشند»، «عطا میکنند» و «میپردازند» است و غالباً در توصیف مؤمنانی به کار رفته که با پرداخت زکات و انفاق، مسئولیتهای اجتماعی و عبادی خود را انجام میدهند.
بنابراین برای حل جدول یا درک متون، توجه به سیاق کلام اهمیت بالایی دارد؛ چرا که کلمه میتواند اشاره به یک موجود افسانهای غولپیکر در شمال اروپا باشد یا یک فعل اخلاقی و عبادی در فرهنگ اسلامی را تداعی کند.