یعنی چه
لجوج به فردی گفته میشود که در برابر نظر دیگران پافشاری منفی دارد و حق را نمیپذیرد. گستاخ نیز به کسی اطلاق میشود که حدود احترام و ادب اجتماعی را رعایت نکرده و رفتاری بیشرمانه یا جسورانه دارد.
تلفظ
کلمه لجوج به صورت [لَ.جوُج] با فتح ل اول و ضمه ج، و کلمه گستاخ به صورت [گُس.تاخ] با ضمه گ تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، با توجه به تعداد حروف درخواستی، میتوان از کلماتی چون لجباز، خیرهسر، عنود (برای لجوج) و جسور، پررو، وقیح (برای گستاخ) استفاده کرد.
به انگلیسی
واژههای Stubborn و Obstinate به جنبه سرسختی و لجاجت اشاره دارند، در حالی که Rude، Insolent و Impudent نشاندهنده گستاخی، بیادبی و زیر پا گذاشتن احترام هستند.
به عربی
در زبان عربی، عَنید به معنای کسی است که در برابر حق سرسختی میکند. وَقِح و صَفیق نیز برای اشاره به فرد گستاخ و پررو به کار میروند.
به فارسی
برابرها و معادلهای اصیل فارسی برای لجوج شامل لجباز، کلهشق، یکدنده و خیرهسر است. برای واژه گستاخ نیز معادلهایی مانند بیادب، بیشرم، بیباک، پررو و دریده در متون فارسی به کار رفته است.
در قرآن
خود واژههای «لجوج» و «گستاخ» مستقیماً در قرآن نیامدهاند؛ اما فعل ریشه لجوج در آیه ۲۱ سوره ملک به صورت «بَلْ لَجُّوا فِي عُتُوٍّ وَنُفُورٍ» (بلکه در سرکشی پافشاری کردند) دیده میشود و مفهوم گستاخی نیز با واژههایی چون «عُتُلّ» (بیادب و سرکش) در آیه ۱۳ سوره قلم توصیف شده است.
جمعبندی و توضیح کامل لجوج یا گستاخ
واژههای «لجوج» و «گستاخ» دو صفت اخلاقی و رفتاری متفاوت را توصیف میکنند که در ادبیات فارسی گاه به اشتباه در کنار هم یا به جای یکدیگر به کار میروند. واژه لجوج که ریشهای عربی دارد، مستقیماً به اختلال در اراده و تصمیمگیری اشاره میکند؛ فرد لجوج کسی است که بدون منطق بر روی خواسته یا رای غلط خود پافشاری کرده و در برابر حقیقت یا تغییر موضع مقاومت منفی نشان میدهد.
در مقابل، واژه گستاخ که ریشهای کاملاً ایرانی و پهلوی دارد، به اختلال در رعایت ادب و حرمتهای اجتماعی مربوط میشود. فرد گستاخ حریمها را میشکند، بیپروا و بیحیا سخن میگوید و نسبت به بزرگترها یا قوانین رفتاری جامعه بیاحترامی عیان نشان میدهد. مگس در ادبیات فارسی گاه به خاطر ورود بیپروا به هر حریمی نماد گستاخی، و الاغ نماد بارز لجاجت قلمداد شده است.
بنابراین، تفاوت کلیدی این دو در این است که لجوج مشکلِ پذیرا بودن و اراده دارد و از روی لجبازی مخالفت میکند، اما گستاخ مشکلِ رعایتِ مرزِ ادب و احترام دارد و آگاهانه یا ناآگاهانه دست به بیاحترامی و بیپروایی میزند.