یعنی چه
این عبارت به حاشیهنویسیها، یادداشتهای فقهی و فتاوای اصلاحی یا تکمیلی فقیه بزرگ شیعه، آخوند خراسانی (صاحب کفایه) بر کتاب فقهی و رسالهٔ عملیهٔ «وسیلة النجاة» اثر ملامحمد شربیانی اشاره دارد که در سنت حوزوی به صورت تعلیقه و یادداشت در کنارهٔ متن اصلی نگاشته میشده است.
تلفظ
تلفظ دقیق واژگان عبارت است از: حَواشی (حَواشی) + آخوند (آخوند) + بَر (بَر) + وَسیلَة (وَسیلَ) + النَّجاة (اَننَجات).
در جدول
در مسابقات شرح کلمات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خود کلمه با ۲۳ حرف بدون احتساب فاصلهها است.
به انگلیسی
در متون آکادمیک و کتابشناسیهای بینالمللی برای اشاره به این نوع آثار از واژگانی چون Glosses (حواشی) یا Marginalia (توضیحات حاشیهای) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی و متون فقهی حوزه، از کلمات «حواشي» یا «تعليقات» برای این اثر ارزشمند فقهی استفاده میگردد.
به فارسی
برگردان روان فارسی این عبارت کتابشناختی، «یادداشتهای توضیحی و فتاوای جانبی استاد/عالم دینی بر کتاب واسطهٔ رهایی» است.
نماد چیست
این عبارت نمادی از سنت علمی تعلیقهنویسی در حوزههای علمیه است؛ جایی که متن یک کتاب فقهی به عنوان بستری زنده برای نقد، تکمیل و پویایی فتاوا و نظرات اجتهادی مراجع بعدی قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل حواشی اخوند بر وسیله النجاه
عبارت «حواشی آخوند بر وسیلة النجاة» یک کلمهٔ واحد نیست، بلکه عنوان یک اثر فقهی و کتابشناختی در سنت حوزوی شیعه است. این اثر در واقع شامل یادداشتها، حاشیهها و فتاوای اصلاحی و تکمیلی ملا محمدکاظم خراسانی (معروف به آخوند خراسانی، نویسنده کتاب شهیر کفایة الاصول) است که بر رسالهٔ عملیه و فقهی «وسیلة النجاة» نوشتهٔ فاضل شربیانی نگاشته شده است.
در سنت دیرین حوزه، فقها برای بیان نظرات فقهی خود لزوماً کتاب مستقلی تألیف نمیکردند، بلکه نظرات و اختلافات فتوایی خود را به صورت حاشیه (تعلیقه) در کنار متن کتابهای فقهی معتبر پیش از خود مینوشتند. آخوند خراسانی نیز در این اثر با شناسهٔ «ظم الخراسانی» فتاوای خود را بر متن وسیلة النجاة حاشیهنویسی کرده است.
از نظر ساختار لغوی، این عبارت ترکیب مفصلی از واژههای عربی و فارسی است که در مجموع ۲۳ حرف دارد و اصطلاحاتی نظیر حواشی (جمع حاشیه)، آخوند (عالم دین)، وسیله (ابزار تقرب) و نجاة (رستگاری و رهایی) را در خود جای داده است.