یعنی چه
واژهٔ «متبحر» صفتی است برای توصیف کسی که در یک رشتهٔ علمی یا مهارت عملی به درجاتی عالی از آگاهی و چیرهدستی رسیده است. این کلمه در اصل مجاز از کسی است که دانشش مانند دریا (بحر) عمیق و وسیع است.
در جدول
در معماها و جداول کلمات متقاطع، واژهٔ متبحر به عنوان طراح سؤال برای مفاهیمی چون کاردان، زبردست یا دانشمند کاربرد دارد و کلمهای ۵ حرفی است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم متبحر در زبان انگلیسی، بسته به میزان تاکید بر تخصص عملی یا دانش علمی، از واژگان متفاوتی استفاده میشود که مفهوم تسلط را میرسانند.
به عربی
این واژه خود ریشهٔ عربی دارد و از باب تفعل (تبحر) گرفته شده است و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین معنای تسلط داشتن بر دانش به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی امروزی برای بیان مفهوم متبحر بیشتر از واژهٔ Uzman استفاده میشود، هرچند واژهٔ اصیل عثمانی آن نیز در متون ادبی کاربرد داشته است.
به فارسی
واژههای سره و رایج فارسی که میتوانند جایگزین متبحر شوند شامل «چیرهدست» برای مهارتهای عملی و «دانا» یا «کارآزموده» برای تخصصهای علمی و تجربی هستند.
در قرآن
عین واژهٔ «متبحر» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، ریشهٔ سه حرفی آن یعنی «بحر» (دریا) و مشتقاتی مانند «البحرین» در تعابیری مانند آیه ۱۹ سوره الرحمن آمدهاند که به طور غیرمستقیم با مفهوم وسعت و عمق در ارتباط هستند.
جمعبندی و توضیح کامل متبحر
واژهٔ «متبحر» یک صفت نسبتاً قالبی و ادبی در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی و کلمهٔ «بحر» به معنای دریا دارد. علت این نامگذاری، تشبیه دانش و مهارت عمیق یک فرد به اقیانوسی بیکران است؛ گویی فردِ متبحر در دریای علم و تخصص غوطهور شده و به تمام زوایای آن احاطه پیدا کرده است.
این کلمه امروزه در زبان فارسی کاربرد گستردهای در محافل علمی، پزشکی و هنری دارد؛ برای مثال وقتی پزشک یا استادی را «متبحر» مینامند، منظور تخصص و مجرب بودن بالای اوست که وی را از افراد تازهکار یا ناشی متمایز میکند. متضادهای اصلی آن واژههایی چون ناشی، مبتدی و بیتجربه هستند.
در مجموع، متبحر نشاندهندهٔ بالاترین سطح از کاردانی و آگاهی در یک زمینه است. اگرچه این واژه در کتابهای آسمانی مانند قرآن به طور مستقیم ذکر نشده، اما مفهوم استعاری آن که تداعیکنندهٔ عمق بیانتهای دریاست، همواره در ادبیات به عنوان نمادی از علم بیپایان ستایش شده است.