یعنی چه
این عبارت در زبان عامیانه و محاورهای امروز به معنای گفتن سخنان بیارزش، وراجی بیفایده یا ابراز نظر نامربوط به کار میرود و معمولاً باری تحقیرآمیز و تند دارد.
ریشه
در عامیانه با «زَر» (طلا) ارتباطی ندارد؛ احتمالاً از واژه کردی «زِڕِهزِڕ» به معنی صدای ناهنجار گرفته شده یا تغییریافته اصطلاح «زه زدن» (صدای کمان حلاجی) است. در متون کلاسیک، زَر زدن به معنی طلا خرج کردن بوده است.
تلفظ
در کاربرد کوچه-بازاری و امروزی به صورت زِ زَدَن تلفظ میشود، هرچند در ریشه کلاسیک و مکتوب آن به صورت زَ ر زَ دَ ن خوانده میشد.
در جدول
این عبارت در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان راهنمای کلماتی همچون یاوهگویی، جفنگبافی یا حرف مفت زدن مطرح میشود.
به انگلیسی
بسته به میزان تندی لحن کلام، میتوان از واژههای محاورهای یا اصطلاحات تندتر انگلیسی برای انتقال این مفهوم استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی فصیح برای رساندن مفهوم گفتار بیارزش و بیهوده بیشتر از این واژگان استفاده میشود.
به ترکی
این عبارات در زبان ترکی دقیقاً مفهوم گفتار بیمنطق یا سخن گفتن بدون محتوای ارزشمند را میرسانند.
به فارسی
در زبان فارسی رسمی و محاورهای معادلهایی نظیر یاوهگویی، بیهودهگویی، وراجی کردن، جفنگ بافتن و کلام بیمحتوا ادا کردن برای آن وجود دارد.
جمعبندی و توضیح کامل زر زدن
اصطلاح «زر زدن» در زبان فارسی امروز یک عبارت کاملاً عامیانه، کوچه-بازاری و دارای بار معنایی منفی و تحقیرآمیز است. این واژه هنگامی به کار میرود که گوینده قصد دارد کلام، ادعا یا سخن طرف مقابل را بیارزش، دروغ یا کاملاً بیمحتوا جلوه دهد و آن را رد کند. به همین دلیل استفاده از آن در مناسبات رسمی و محترمانه به هیچ وجه جایز نیست.
از نظر تاریخی و ریشهشناختی، تفکیک جالبی بین شکل مکتوب کلاسیک و شکل شفاهی امروزی آن وجود دارد؛ چرا که در ادبیات کهن فارسی «زَر زدن» به معنای مسکوک کردن یا خرج کردن طلا بوده، در حالی که ریشه عامیانه امروزی آن احتمالاً از اصطلاحات صوتی نظیر صدای ناهنجار کمان یا واژگان همآوا در زبانهای محلی همسایه نشئت گرفته و هیچ پیوندی با فلز گرانبهای طلا ندارد.