یعنی چه
واژهٔ «انگیزد» فعل مضارع (سوم شخص مفرد) از مصدر انگیختن یا انگیزیدن است. این واژه به معنای وادار کردن، تهییج نمودن، ایجاد حرکت، بیداری یا واکنش درونی و همچنین برپا کردن غبار، فتنه یا احساسات به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتحة الف و سکون نون و گاف مکسور و زای مفتوح به صورت اَن-گی-زَد (angēzēd / angīzad) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «تحریک میکند»، «میشوراند» یا «ایجاد میکند» ظاهر میشود و دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به متن و سیاق جمله، افعالی که مفهوم انگیزش، تحریک یا ایجاد حس و حرکت را برسانند به عنوان معادل انگلیسی آن استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی افعالی که بیانگر ایجاد غلیان، حرکت یا تحریک درونی و بیرونی هستند، معادل این واژه قرار میگیرند.
به فارسی
معادلهای سره و ترکیبات هممعنی فارسی آن شامل «برمیانگیزد»، «تحریک میکند»، «وادار میسازد» و «میشوراند» است. واژگانی چون انگیزه، انگیزش، انگیخته و انگیزنده نیز همخانوادههای اصلی آن هستند. در مقابل، افعالی مثل «آرام میکند»، «فرو مینشاند» و «خاموش میکند» متضادهای آن به شمار میروند.
نماد چیست
این واژه به عنوان یک فعل حرکتی و روانی، نماد مادی خاصی ندارد؛ اما در ادبیات فارسی نماد و مظهر بیداری درونی، برانگیختن عشق یا خشم، ایجاد حرکت فکری و روحی و سرآغاز یک اقدام یا تغییر بزرگ است.
جمعبندی و توضیح کامل انگیزد
واژهٔ «انگیزد» یک فعل اصیل و سره فارسی از ریشهٔ کهن «انگیختن» (در فارسی میانه angēzēd) است که در زمان مضارع برای سوم شخص مفرد به کار میرود. این کلمه به طور کلی دلالت بر هر نوع عاملی دارد که سکون را بشکند و حرکتی روانی، فکری یا مادی ایجاد کند؛ خواه این حرکت برپا کردن گرد و غبار باشد، خواه تحریک احساساتی چون عشق و خشم، و خواه ایجاد انگیزه برای یک اقدام.
با اینکه این کلمه مستقیماً در متن عربی قرآن وجود ندارد، در ترجمههای کهن فارسی قرآن به عنوان معادل دقیقی برای افعالی با ریشه «بعث» (برانگیختن) یا «أثار» (بلند کردن و برانگیختن ابر و باد) استفاده شده است که اصالت و غنای کاربردی آن را در زبان فارسی نشان میدهد.