یعنی چه
«جمع قبیله» به معنای مجموعهای از گروههای انسانی است که بر پایهٔ پیوندهای خویشاوندی، خونی، نژادی یا اجتماعی مشترک شکل گرفتهاند. این واژه به ساختارهای سنتی جوامع پیش از عصر مدرن اشاره دارد که در آن افراد یک تبار تحت نظارت یک رئیس یا ریشسفید با هم زندگی و همکاری میکنند.
تلفظ
واژهٔ قبیله در زبان فارسی با فتح قاف [qabīleh] تلفظ میشود و شکل جمع مکسر عربی آن یعنی «قبایل» دارای تلفظ [qabā'il] است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، اگر طراح واژهٔ «جمع قبیله» را به عنوان سوال مطرح کند، پاسخ اصلی و دقیق آن «قبایل» (۵ حرفی) است. با این حال، بر اساس راهنمای طراح، خود عبارت «جمع قبیله» نیز دقیقاً ۸ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به ساختارهای اجتماعی قبیلهای و عشیرهای بهصورت جمع از واژگان Tribes (قبایل/ایلات) یا Clans (خاندانها/طایفهها) استفاده میشود.
به عربی
واژهٔ قبیله خود ریشهٔ عربی دارد و جمع مکسر تکسیر آن در زبان عربی «قَبائل» است که عیناً با همین ساختار وارد زبان فارسی شده است.
به فارسی
در زبان فارسی، علاوه بر استفاده از جمع مکسر «قبایل»، میتوان آن را بهصورت قاعدهٔ فارسی یعنی «قبیلهها» نیز جمع بست. واژگان هممعنی فارسی و رایج آن شامل طوایف، ایلات، عشایر، تیرهها، خاندانها و شعب هستند.
در قرآن
واژهٔ «قبائل» در قرآن کریم در سوره حجرات آیه ۱۳ به کار رفته است: «...وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا...» (و شما را ملتها و قبیلهها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید). این آیه نشاندهندهٔ نگاه قرآن به تنوع قومی و ساختار اجتماعی انسانها برای شناسایی متقابل و روابط انسانی است.
نماد چیست
در حوزههای مردمشناسی، تاریخ و فرهنگ، مفهوم قبایل نماد اصالت تبار، نظامهای خویشاوندی ریشهدار، سنتهای بومی و همبستگی شدید اجتماعی برای بقا است. در گذشته هر یک از قبایل دارای پرچم، توتم یا نشانههای اختصاصی بودهاند که مظهر هویت و اتحاد آنها به شمار میرفت.
جمعبندی و توضیح کامل جمع قبیله
عبارت «جمع قبیله» در زبان و ادبیات فارسی یک اصطلاح دستوری و ساختاری است که به واژهٔ «قبایل» یا شکل قاعدهٔ فارسی آن یعنی «قبیلهها» اشاره دارد. قبیله که ریشهای عربی (از ریشه قبل) دارد، به گروههایی از انسانها گفته میشود که دارای پیوندهای خونی، فرهنگی، زبانی یا نیاکان مشترک هستند و نظام اجتماعی سنتی و طایفهای را تشکیل میدهند.
این واژه در فرهنگ لغات و ادبیات عامه دارای مترادفهای ریشهداری همچون طوایف، ایلات، عشایر و تیرهها است. از جنبهٔ مذهبی و قرآنی نیز این کلمه به صورت جمع (قبائل) در آیه معروف ۱۳ سوره حجرات آمده تا بر تفاوتهای ساختاری و قومی انسانها به عنوان وسیلهای برای شناخت متقابل تأکید کند. در حل جداول نیز بسته به تعداد حروف، واژههای قبایل یا قبیلهها پاسخهای کلیدی هستند.