یعنی چه
قبقافکنی (یا قباقاندازی) یک ورزش و آیین رزمی و تفریحی باستانی بوده است که بهویژه در دوران صفویه رواج فراوانی داشت. در این مسابقه، ظرفی مسین، گویی زرین یا کدویی را بر سر چوبی بسیار بلند (حدود ۴۰ تا ۵۰ گز) در میان میدان میآویختند و سوارکاران در حال تاختن با اسب، به سوی آن تیر یا تفنگ شلیک میکردند تا نشان را سرنگون کنند.
تلفظ
این عبارت به صورت [ghabaq-afkani] تلفظ میشود. واژهٔ اول دارای دو فتحه بر روی حروف قاف و باء است و با سکون قاف دوم خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این واژه با ۸ حرف «قبق افکنی» است. از طراحان جدول ممکن است به عنوان معادل برای طشتاندازی، هدفزنی روی اسب یا نشانزنی عهد صفوی استفاده کنند.
به انگلیسی
به دلیل بومی و تاریخی بودن این اصطلاح، معادل مستقیم یککلمهای در انگلیسی ندارد؛ اما در متون آکادمیک و تاریخی به صورت ترکیبی یا با نام اصطلاحی آن توصیف میشود.
به فارسی
معادلها و واژههای جایگزین فارسی این اصطلاح شامل مواردی چون هدفزنی، نشانزنی، قبقاندازی، قپقاندازی و طشتاندازی در متون و ادوار مختلف تاریخی است.
در قرآن
واژه یا ترکیب «قبق افکنی» به هیچ وجه در متن قرآن کریم کاربرد و سابقهای ندارد، چرا که اصطلاحی نظامیتفریحی با ریشه ترکی-فارسی و متعلق به سدههای بعد از اسلام است.
نماد چیست
این اصطلاح در ادبیات و تاریخ، نماد شجاعت، مهارتهای رزمی، چابکسواری فوقالعاده و تسلط بر تیراندازی در حال حرکت است. همچنین نمادی از شکوه تمنیات و تفریحات نظامی شاهان و شاهزادگان به شمار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل قبق افکنی
قبقافکنی (یا قبقاندازی) یک آیین، مسابقه و ورزش رزمی-تفریحی سنتی و باشکوه در تاریخ ایران، بهویژه در عصر صفوی و عثمانی بوده است. در این بازی، کدو، طشت یا گویی گرانبها را بر فراز یک تیر چوبی بسیار بلند در وسط میدان تعبیه میکردند و سواران غیور در حالی که اسبهای خود را به تاخت درمیآوردند، تلاش میکردند با تیر و کمان یا تفنگ آن هدف را سرنگون کنند.
از نظر ریشهشناسی، این واژه ترکیبی از «قَبَق» (در زبان ترکی به معنی کدو) و «افکنی» (از مصدر افکندن فارسی به معنی انداختن) است. این اصطلاح نشاندهنده پیوند فرهنگی و نظامی میان سنتهای اصیل سوارکاری و تیراندازی ایرانی و ترکی در سدههای گذشته است و امروزه بیشتر در متون تاریخی و ادبی کاربرد دارد.