یعنی چه
مخبوء در لغت به معنای هر چیز پنهان، مستور یا ذخیرهشده است که از دیدهها پنهان نگاه داشته شده باشد.
تلفظ
این واژه به صورت فتح میم، سكون خ، ضم باء و سکون همزه در آخر (مَخْبُوء) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر پنهان، مستور، نهان و مخفی به عنوان هممعنی و پاسخ مخبوء کاربرد دارند.
به انگلیسی
معادلهای رایج واژه مخبوء در زبان انگلیسی شامل کلماتی است که به پنهانسازی یا نهفتگی اشاره دارند.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و مترادفات نزدیک به آن در زبان عربی شامل المستور، المخفي و المکتوم است.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی کلماتی چون پنهان، نهان و پوشیده هستند که در متون ادبی به وفور استفاده شدهاند.
در قرآن
عین واژه «مخبوء» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما مصدر و همریشه آن یعنی «الْخَبْءَ» در آیه ۲۵ سوره نمل به کار رفته است: «أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» که به معنای بیرون آوردن نهان و اسرار آسمانها و زمین توسط خداوند است.
نماد چیست
در ادبیات و عرفان، این کلمه در ترکیبهایی مثل «گنج مخبوء» یا «راز مخبوء» به کار میرود که نمادی از حقایق باطنی، معارف الهی و دانش مکتومی است که پشت ظاهر پدیدهها پنهان مانده است.
جمعبندی و توضیح کامل مخبوء
واژه مخبوء یک صفت مفعولی از ریشه عربی «خ ب أ» است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده و به معنای پنهان، نهان، مستور و پوشیده به کار میرود. این واژه از نظر ساختاری ۵ حرف دارد و متضاد کلماتی چون آشکار، ظاهر، علنی و مکشوف است. همخانوادههای معروفی مانند مَخبَأ (پناهگاه) و خبیئه (کار یا شیء پنهان) نیز از همین ریشه مشتق شدهاند.
یکی از مشهورترین و ماندگارترین کاربردهای این واژه در ادبیات اسلامی، کلام حضرت علی (ع) در حکمت ۱۴۸ نهجالبلاغه است که میفرمایند: «الْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ» به این معنا که انسان در زیر زبان خویش پنهان است و تا زمانی که سخن نگفته باشد، عیب و هنرش پوشیده میماند. این عبارت اهمیت سخن گفتن در آشکار شدن حقیقت انسان را نشان میدهد.
اگرچه خود این واژه به طور مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده، اما مفهوم پنهان بودن حقایق و همچنین واژه همریشه آن یعنی «الْخَبْءَ» در سوره نمل برای اشاره به اسرار پنهان آسمانها و زمین به کار رفته است. در متون عرفانی و نمادین نیز اصطلاحاتی چون گنج مخبوء نشاندهنده حقایق باطنی دور از دسترس عامه مردم است.