یعنی چه
مِعیاص در واژهنامههای کهن به عنوان صفت برای فردی به کار رفته است که دیرجوش است و در برابر اجابتِ نیاز یا خواسته دیگران، لجاجت و سختگیری به خرج میدهد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مِعْیاص (me'yās) است و از نظر دستور زبان، صیغه مبالغه یا صفت مشبهه محسوب میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه پنجحرفی به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «فرد سختگیر» یا «لجوج در کار» استفاده میشود.
به انگلیسی
برگردانهای انگلیسی این واژه همگی بر مفاهیم عدم انعطاف و پافشاری بر موضعِ سختگیرانه دلالت دارند.
به عربی
این واژه ریشه در زبان عربی (ع-ی-ص یا ع-و-ص) دارد که با مفاهیم پیچیدگی، دشواری و امتناع مرتبط است.
به فارسی
نزدیکترین برگردانهای روان فارسی برای این واژه مهجور، صفاتی مانند سختگیر، لجوجه، کجبحث و کسی است که در کارها مشکلتراشی میکند.
در قرآن
کلمه «معیاص» در متن قرآن کریم کاربردی ندارد؛ با این حال نباید آن را با واژه «مَحِیص» (به معنی پناهگاه یا راه فرار) که در قرآن آمده، اشتباه گرفت.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ عامه یا ادبیات کلاسیک دارای نماد یا استعاره ساختاریافتهای نیست، اما مظهر لجاجت و سختگیری در تعاملات اجتماعی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل معیاص
واژه «مِعیاص» یک لغت بسیار نادر، مهجور و دخیل عربی در زبان فارسی است که در لغتنامههای کهنی چون دهخدا، منتهیالارب و ناظمالاطباء به ثبت رسیده است. این کلمه از ریشه اصیل خود بر مفاهیمی چون سختی، لجاجت و پیچیدگی دلالت دارد و به فردی اطلاق میشود که در برآوردن حاجات دیگران یا پذیرش خواستهها، سختگیری و ممانعت شدیدی نشان میدهد.
به دلیل شباهت ظاهری، این کلمه گاهی در نگاه اول با واژه «معاصی» (به معنی گناهان) اشتباه گرفته میشود، اما از نظر ریشهشناختی و معنایی کاملاً مستقل است. در کاربردهای مدرن و حل جدول، این واژه ۵ حرفی دقیقاً به عنوان معادل فرد لجوج، سختگیر یا مشکلتراش به کار میرود.