یعنی چه
واژهٔ حیرتزا صفت فاعلی ترکیبی است که به ویژگی یا پدیدهای اشاره دارد که مایهٔ تحیر، بهتآوری و شگفتزدگی عمیق انسان میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با کسر حاء و سکون یاء و فتح راء در بخش اول، و سکون زاء در بخش دوم به صورت حِیرَتزا است.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این واژه ۶ حرف دارد. معادلهای دگر آن مانند شگفتانگیز یا مدهش نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از این صفات برای بیان حالت یا پدیدهای که تعجب بسیار شدیدی ایجاد میکند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم ایجاد تعجب و سرگشتگی، از واژگانی چون مدهش یا ترکیبات مشتق از حیره استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای اصیل و پرکاربرد این واژه در زبان فارسی شامل شگفتانگیز، مایهٔ تحیر، بهتآور و حیرتآور است.
نماد چیست
این صفت نماد فیزیکی یا اسطورهای خاصی ندارد، اما در ادبیات و عرفان نمادی از حالت بهت و سرگشتگی سالک در مواجهه با حقیقت و عظمت کائنات است.
جمعبندی و توضیح کامل حیرت زا
واژهٔ «حیرتزا» یک صفت فاعلی مرکب و نوین در زبان فارسی است که از ترکیب دو بخش عربی و فارسی ساخته شده است. بخش نخست آن یعنی «حیرت» از ریشه عربی به معنی سرگردانی و شگفتی عمیق گرفته شده و بخش دوم آن یعنی پسوند «ـزا» بن مضارع از مصدر فارسی زادن به معنای ایجادکننده و سببساز است. در نتیجه این واژه دقیقاً به معنای پدیده یا امری است که تعجب و تحیر شدید را در ذهن مخاطب زنده میکند.
این اصطلاح گرچه به صورت مستقیم در متون کهن یا قرآن مجید با این ساختار ترکیبی وجود ندارد، اما ریشهٔ آن در زبانهای مختلف معادلهای دقیقی دارد و در ادبیات فارسی مکرراً برای توصیف زیباییهای بیحد، عظمتهای فلسفی یا مراحل سلوک عرفانی که عقل از درک کامل آنها قاصر است، به کار میرود.