یعنی چه
پندناپذیر به فردی لجوج، سرسخت و یکدنده گفته میشود که در برابر راهنماییها و نصایح دیگران هیچگونه انعطافی از خود نشان نمیدهد و بر موضع خود پافشاری میکند.
تلفظ
این واژه از ترکیب «پند» (با فتح پ و سکون ن و د) به همراه پیشوند نفی «نا» و بن مضارع «پذیر» (با فتح ذ) از مصدر پذیرفتن ساخته شده است.
در جدول
در حل جداول کلمات متقاطع، برای راهنمایی «کسی که نصیحت قبول نمیکند»، واژه ۹ حرفی «پند ناپذیر» به عنوان پاسخ اصلی و دقیق شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای متعددی برای رساندن این مفهوم وجود دارد که نشاندهنده ویژگی فردی است که در برابر اصلاح، آموزش یا پند دیگران مقاومت تام دارد.
به فارسی
واژههای هممعنی فارسی آن شامل خودسر، خودرای، سرسخت و ناسازگار است. در مقابل، کلماتی مانند پندپذیر، حرفشنو، نصیحتپذیر و موعظهپذیر به عنوان متضادهای آن شناخته میشوند.
در قرآن
خود این واژه فارسی بوده و در متن قرآن نیست؛ اما مفهوم آن در توصیف کافران و منافقان با تعابیری مثل «لَا تُسْمِعُ الصُّمَّ» (کران را شنوا نمیکنی) یا در آیه ۲۰۶ سوره بقره («أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ») که به غرور و لجاجت در برابر حق اشاره دارد، به تصویر کشیده شده است.
نماد چیست
این واژه یک صفت رفتاری انتزاعی است و نماد مادی ثابتی ندارد؛ اما در ادبیات فارسی و عرفان، نماد سرکشی، خودخواهی و ذهن بسته است. سعدی پندناپذیری را به شوره زاری تشبیه میکند که باران لطیف هدایت بر آن اثری ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل پند ناپذیر
واژه «پند ناپذیر» یک صفت مرکب فاعلی و اصیل در زبان فارسی است که از ریشه پهلوی واژه پند به معنی اندرز، راه و روش گرفته شده است. این صفت به ویژگی اخلاقی و رفتاری افرادی اشاره دارد که به دلیل غرور، تعصب یا لجاجت، چشمان و گوشهای خود را بر روی راهنماییهای خیرخواهانه و منطقی دیگران میبندند و هیچ انعطافی جهت اصلاح از خود نشان نمیدهند.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، انسان پندناپذیر به زمین بایر و شوره زاری تشبیه میشود که باران لطیف بر آن بیاثر است. بررسی معادلهای این کلمه در زبانهای دیگر و مفاهیم قرآنی متناظر با آن نشان میدهد که این حالت روحی همواره به عنوان یک ضد ارزش اخلاقی و مانعی بزرگ در مسیر رشد، هدایت و تعالی فکری انسانها تلقی شده است.