یعنی چه
مشک زباد به مادهای روغنی، غلیظ و بسیار معطر اطلاق میشود که از غدههای حیوانی به نام «گربه زباد» (Civet) ترشح میشود. این ماده در حالت خالص بوی تند و ناخوشایندی دارد، اما پس از رقیق شدن در الکل، رایحهای بسیار دلپذیر، گرم و ماندگار پیدا میکند که در عطرسازی لوکس به عنوان تثبیتکننده رایحه کاربرد دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «مُشکِ زَباد» (mošk-e zabād) است. واژه زباد با فتح حرف اول خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه با توجه به تعداد حروف معمولاً «مشک زباد» (۷ حرف) یا «زباد» (۴ حرف) است. همچنین گاهی به عنوان مترادف غالیه نیز در نظر گرفته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این ماده Civet یا Civet musk و به ترشحات آن Civet secretion میگویند.
به عربی
در زبان عربی از اصطلاح «مِسك الزَّباد» برای توصیف این ماده و از واژه «غالیه» برای ترکیبات عطرآگین حاوی آن استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی به این ماده Civet miski یا Misk kedisi yağı (روغن گربه مشک) میگویند.
به فارسی
در زبان فارسی علاوه بر مشک زباد، عناوین دیگری چون «عطر زباد» و در ادبیات کهن اصطلاح ترکیبشدهٔ «غالیه» (ترکیب مشک و زباد) برای اشاره به این ماده معطر شاهانه به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل مشک زباد
مشک زباد یکی از گرانبهاترین، قدیمیترین و لوکسترین مواد معطر با منشأ حیوانی است. این ماده از غدد ترشحی جانوری از خانواده گربهسانان به نام «گربه زباد» به دست میآید. اگرچه رایحه خالص و غلیظ آن بسیار تند و غیرقابل تحمل است، اما پس از رقیقسازی و فرآوری، به عطری فوقالعاده دلپذیر و ماندگار تبدیل میشود که در گذشته به عنوان شاهکار عطرسازی و تثبیتکننده بو استفاده میشده است.
در ادبیات کلاسیک فارسی و فرهنگ اسلامی-ایرانی، مشک زباد نمادی از تجمل شاهانه، ثروت و خوشبویی بینظیر است. همچنین در اشعار فارسی به دلیل رنگ تیره و عطر قوی این ماده، زلف و موی تاریک معشوق بارها به زباد و غالیه تشبیه شده است. امروزه به دلیل حمایت از حقوق حیوانات، استفاده از نوع طبیعی آن بسیار محدود شده و بیشتر از معادلهای سنتز شده و مصنوعی آن در صنایع عطرسازی استفاده میشود.