یعنی چه
«تسابیح» واژهای عربی و جمعِ تکسیر (مکسر) کلمهٔ «تسبیح» است. این کلمه در لغت به معنای خدا را به پاکی یاد کردن، تنزیه پروردگار و زبان به حمد و ستایش او گشودن است. مجازاً به مهرههای به رشته کشیده شده برای شمارش اذکار نیز گفته میشود.
تلفظ
این کلمه با فتح تاء و سین کشیده تلفظ میشود: تَسابِیح [tasābīḥ].
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمهٔ ۶ حرفی «تسابیح» به عنوان پاسخ برای واژههایی چون «ذکرها»، «نیایشها» یا «جمع تسبیح» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، برای بخش معنوی از کلمات ستایشآمیز و برای ابزار فیزیکی از واژگان مهرههای ذکر استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و خود به عنوان جمع مکسر تسبیح در متون عربی به کار میرود، هرچند تسبیحات در محاوره و متنهای معاصر رایجتر است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه کلماتی چون نیایشها، تنزیهها، ستایش پیاپی پروردگار و یادکرد پاکیهای خداوند هستند.
در قرآن
خودِ کلمهٔ مکسر «تسابیح» در متن قرآن نیامده است؛ اما مشتقات ریشهٔ آن (سبح) مانند «سُبحان»، «یُسَبِّحُ» و «تَسبیح» ۹۰ بار تکرار شدهاند و به سورههایی که با تسبیح آغاز میشوند «مُسَبِّحات» میگویند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و عرفانی، تسابیح نماد پیوند دائم بنده با خالق، بندگی پیوسته، پاک دانستن پروردگار از هرگونه عیب و نقص، و رسیدن به آرامش درونی از طریق یاد خداست.
جمعبندی و توضیح کامل تسابیح
واژهٔ «تسابیح» جمع مکسر و اصیل کلمهٔ «تسبیح» از ریشه عربی (س-ب-ح) است. این واژه در لغتنامههای معتبری مانند دهخدا و معین به معنای ذکرها، ستایشها و منزه دانستن خداوند از هرگونه عیب و نقص معنا شده است. اگرچه در زبان فارسی امروز کلمهٔ «تسبیحات» به عنوان جمعِ رایجتر به کار میرود، اما تسابیح نمادِ فصاحت کلام و کاربرد ادبیات مکتوب کلاسیک است.
این کلمه علاوه بر دلالت بر اذکار معنوی مانند گفتن «سبحانالله»، در معنای مجاز به عنوان ابزار ذکر (مهرههای به رشته کشیده شده) نیز شناخته میشود. در اصطلاحات قرآنی، هر چند عین این کلمه در متن کتاب مقدس نیامده، مفهوم ریشهای آن که ناظر بر تسبیحگویی همهجانبهٔ تمام موجودات جهان هستی است، اهمیت و جایگاه والایی دارد.
در مجموع، تسابیح تجلیگر طاعت مکرر، ذکر مدام و پیوند ناگسستنی مخلوق با مظهر پاکیهاست که در ادبیات دینی و فرهنگ عامه جایگاه ویژهای را به خود اختصاص داده است.